متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 170

تشریح المسائل

*حاصل مطلب در هذه نبذه من المرجّحات السندیّه... الخ چیست؟

اینستکه: تا به اینجا بعضی از مرجّحات سندیّه را آوردیم که:

1 - مورد این مرجّحات عبارتست از سند الحدیث.

2 - مورد رجحان آنها عبارتست از: صدور الحدیث.

- یعنی اگر سوال شود که شما با این مرجّحات سندیّه چه چیز را ترجیح می دهید؟ در پاسخ می گوئیم:

صدور الحدیث را.

*معنای ترجیح صدور حدیث چیست؟

- عبارتست از تقویت صدور حدیث ذی المزیّه است نسبت به حدیث مرجوح و فاقد مزیّت.

*قوّت صدور به چه معناست؟

- عبارتست از اینکه احد الحدیثین یعنی حدیث ذی المزّیّه در اثر اشتمال بر مزیت اقرب به سوی واقع است نسبت به حدیث فاقد ذی المزیّه.

*انّما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: آیا معنای اقربیّت الی الصدور و الصّدق و الواقع اینستکه:

- در زیر سایۀ این مرجّح و مزیت، بالفعل ظنّ به صدق و مطابق با واقع بودن حدیث ذی المزیّه و ظنّ به کذب و خلاف واقع بودن حدیث فاقد المزیّه، برای مجتهد حاصل می آید یا نه؟ آیا ظنّ فعلی ملاک است یا نه؟

- البته؛ برخی این معنا را گرفته اند و لکن شیخنا این معنا را قبول ندارد.

*برای تقریب مطلب به ذهن، آن را با ذکر مثال تبیین کنید.

- فرض کنید دو حدیث که یقینا احدهما صدق و دیگری کذب است اکنون به یکدیگر مشتبه شده اند، و علم ما به آن اجمالی است.

- این مورد را از قبیل تعارض حجّتین نمی دانند بلکه از باب اشتباه حجّت به لاحجّت می دانند. حال در چنین موردی:

- اگر یکی از دو خبر اجمالا کذبش معلوم و دیگری صدق باشد و این صدق دارای مزیّتی باشد که به سبب آن احتمال صدق و حقّانیت آن خبر، از احتمال مطابقت دیگری با واقع عند العقل قوی تر بشود، روشن است که عقل می گوید: راجح را بگیر و مرجوح را کنار بگذار.

- به عبارت دیگر: احتمال صدق راجح است از احتمال صدق دیگری و بالعکس یعنی: احتمال کذب مرجوح، ارجح از احتمال کذب راجح است.