متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 182

دیگری مخالف عامّه است و احتمال فتوی در آن قوی است و احتمال تقیّه در آن نیست، کدام مقدّم است؟

- آیا مخالف عامّه بودن نیز از جمله مرجّحات احد المتعارضین است یا نه؟

- می فرماید: در این مسأله دو قول وجود دارد:

1 - مشهور اصولیین شیعه از شیخ طوسی تا صاحب معالم و تا شیخ انصاری و از متأخرین زمان شیخ تا به امروز معتقد به وجوب التّرجیح به مخالفت عامّه می باشند.

2 - از کلمات محقّق اوّل در کتاب معارج و بعض دیگر استفاده می شود که مخالف عامّه بودن سبب رجحان نمی باشد.

*مراد شیخنا از قال فی العدّه:... الخ چیست؟

- اینستکه: شیخ طوسی رحمه اللّه در عدّه الاصول فرموده است که:

- اگر دو حدیث با یکدیگر تعارض کنند در حالیکه راویان هردو خبر از حیث عدد و صفات راوی و...

مساوی هستند و از هیچ جهتی یکی بر دیگری رجحان و برتری نداشته باشد به آن حدیثی عمل می شود که از قول و رأی و فتوای عامّه دورتر و در یک کلمه مخالف عامه باشد و آن که موافق عامّه است رها می شود.

- از عبارت مزبور استفاده می شود که به نظر شیخ طوسی، مخالفت عامّه یکی از مرجّحات است.

*نظر جناب محقّق در این رابطه چیست؟

- ایشان نیز عبارت شیخ طوسی را در معارج الاصول آورده و می فرماید:

- به نظر می آید که مستند و مدرک شیخ طوسی بر عمل به ابعد از عامّه عبارت باشد از حدیثی که از امام صادق علیه السّلام روایت شده است به اینکه: خذوا بابعد هما عن العامّه.

- شیخ نیز متعبّدا به این حدیث آن فتوی را داده است و نه به مناط اینکه مخالف عامه اقرب الی الواقع است و یا در موافق عامه احتمال تقیّه وجود دارد و...

- سپس می فرماید: اگر شیخ تعبّدا و به استناد خبر مذکور فتوای مزبور را داده باشد به او خواهیم گفت:

- اوّلا: با خبر واحد یک مسألۀ اصلیّه (اعم از اینکه از اصول دین باشد و یا اصول فقه) قابل اثبات نیست، چرا که مسألۀ اصلیّه نیاز به پشتوانۀ علمی دارد و ما نحن فیه از همین قبیل است. چرا؟

- زیرا مسألۀ حجّیت مخالفت عامّه یک مسألۀ اصولیّه است و خبر واحد در آنجا کارایی ندارد.

- ثانیا: خود این خبر واحد مورد طعن بعضی از بزرگان شیعه مثل شیخ مفید رحمه اللّه واقع شده است و بر سند آن خدشه وارد کرده اند و لذا ارزش مستند بودن را ندارد.