متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 185

متن أقول: توضیح المرام فی هذا المقام، أنّ ترجیح أحد الخبرین بمخالفه العامّه یمکن أن یکون بوجوه:

الأوّل: مجرّد التّعبّد، کما هو ظاهر کثیر من أخباره، و یظهر من المحقّق استظهاره من الشّیخ علیه السّلام.

الثانی: کون الرّشد فی خلافهم، کما صرّح به فی غیر واحد من الأخبار المتقدّمه(1) ، و روایه علیّ بن أسباط:

«قال: قلت للرّضا علیه السّلام،: یحدث الأمر، لا أجد بدّا من معرفته، و لیس فی البلد الّذی أنا فیه أحد أستفتیه من موالیک.

فقال: ائت فقیه البلد و استفته فی أمرک، فإذا أفتاک بشیء فخذ بخلافه، فإنّ الحقّ فیه»(2).

و أصرح من ذلک کلّه خبر أبی إسحاق الأرجانیّ:

«قال: أبو عبد اللّه علیه السّلام: أتدری لم أمرتم بالأخذ بخلاف ما یقوله(3) العامّه؟

فقلت: لا أدری.

فقال: إنّ علیّا صلوات اللّه علیه لم یکن یدین اللّه بشیء إلاّ خالف علیه الامّه(4) إراده لإبطال أمره، و کانوا یسألونه - صلوات اللّه علیه - عن الشّیء الّذی لا یعلمونه، فإذا أفتاهم بشیء جعلوا له ضدّا من عندهم لیلبسوا علی النّاس»

ترجمه

وجوه یا احتمالات چهارگانه در ترجیح مخالف عامه بر موافق عامّه:

- من که شیخ انصاری هستم می گویم:

- در توضیح این مرام و مسلک در این مقام: یعنی در تقدیم و ترجیح یکی از دو خبر متعارض به سبب مخالفتش با عامّه، چهار وجه وجود دارد:

موضوعی بودن مخالفت با عامه در خبرین متعارضین:

* وجه اوّل: صرف تعبّد است (یعنی که مخالفت با عامه موضوعیّت و مطلوبیّت ذاتی دارد لکن فقط در دو خبر متعارض)، چنانکه این تعبّد از بسیاری از اخباری که در آنها ذکر علّت نشده است (و فقط گفته