متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 190

موردی که حکم مسأله ای را نمی دانستند و به علی علیه السّلام مراجعه می کردند، وقتی حضرت حکم را بیان می فرمودند، از پیش خود ضدّ و نقیض آن را تراشیده و به عنوان حکم شرعی به خورد مردم می دادند تا به این وسیله، حقّ، بر مردمان مشتبه گردد. یعنی:

- اینست فلسفۀ امر ائمّه علیهم السّلام به ترجیح مخالف عامّه.

* و امّا وجه سوّم اینکه: تقدیم و ترجیح مخالف عامّه بر موافق عامّه صرفا بخاطر این باشد که اصل مخالفت با عامّه نزد شارع، حسن و مطلوب است و شارع نفس مخالفت با آنها را تعبدا دوست می دارد و نه به مناط اقربیّت الی الواقع.

- مثل آنچه در دوران بین وجوب و حرمت است که برخی دلیل حرمت را ترجیح داده اند، صرفا بخاطر اینکه دفع مفسده، اولی است از جلب منفعت.

- اینها در حقیقت یک سلسله وجوه استحسانیّه هستند و احکام شرعیّه دائرمدار آن نمی باشد.

- و یا فی المثل: دو دلیل با یکدیگر تعارض کرده اند در حالیکه یکی مبین حکم اسهل است و دیگری حکم سنگین تری را بیان کرده است.

- برخی گفته اند که دلیل اسهل مقدّم است از این باب که انّ دین اللّه سهله سمحه

- حال ما نحن فیه هم نظیر این موارد است که صرفا موالی مخالفت با عامّه را می پسندد و کاری هم به واقع ندارد، و اتّفاقا از برخی احادیث نیز این وجه قابل استفاده است:

1 - از جمله از مرسلۀ داود بن حصین که حضرت طبق این روایت فرموده است:

- هرکس که موافق با ما است، حتما مخالف دشمنان ما است، و هر کسی که با دشمنان ما در قول یا عملی موافقت کند او از ما نیست و ما نیز از او نیستیم.

- پس: شیعۀ واقعی کسی است که تعبّدا با مخالفین مخالفت کند.

2 - و از جمله از روایت حسین بن خالد است که طبق آن حضرت علیه السّلام فرموده است:

- شیعیان ما کسانی هستند که: در برابر فرامین ما سر تسلیم فرود آورده و به گفتار ما اخذ و متمسّک و عامل بوده و با دشمنان ما مخالف باشند.

- پس: هرکسی که این صفات را ندارد از ما نیست، سپس افزودند که: حال مخالفین با ما در میان مسلمین حال یهودیان است که رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله دربارۀ آنان فرموده: تا می توانید با یهودیان مخالفت کنید.

(یعنی که نفس مخالفت با آنها مطلوب بوده و تعبّدا موضوعیّت دارد).

* و امّا وجه چهارم اینکه: ترجیح و تقدیم مخالف عامّه به مناط اینستکه: در موافق عامّه احتمال تقیّه هست و لکن در مخالف عامّه این احتمال نیست.

- این وجه نیز از برخی روایات استنباط می شود مثل روایتی که امام علیه السّلام طبق آن فرموده: