متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 198

*حاصل مطلب در و الوجه الرّابع: بأنّ دلاله الخبر المذکور علیه لا یخلو عن خفاء... الخ چیست؟

- بیان اشکالی است که بر وجه چهارم وارد است و لذا می فرماید: وجه چهارم نیز مبتلای به اشکال است، چرا؟

- چونکه مستند این وجه یعنی مستند ترجیح مخالف عامّه بر موافق بواسطۀ احتمال تقیّه در موافق، حدیث شریف ما سمعته منّی یشبه قول... شد که دو احتمال در آن وجود دارد:

* احتمال اوّل اینکه معنای یشبه قول الناس، عبارت باشد از: یطابق فتوی العامّه، فی المثل: دو حدیث با یکدیگر تعارض می کنند:

- یکی می گوید: اغتسل للجمعه که ظهور وجوبی دارد.

- دیگری می گوید: ینبغی غسل الجمعه که ظهور استحبابی دارد.

- حال این دوّمی به حسب فرض موافق عامّه است، یعنی که فتوای عامّه نیز در این مسألۀ فرعیّه استحباب است.

- مراد حدیث ما سمعته منّی یشبه قول الناس، در اینجا اینستکه احتمال تقیّه در آن حدیث دوّم وجود دارد و لکن در حدیث اوّل وجود ندارد.

- پس: باید که اوّلی را ترجیح دارد.

- بر پایۀ این احتمال حدیث مربوط به فتوی در مسألۀ فرعیّۀ عملیّه است و لذا به بیانی که ذکر شد به درد خبرین متعارضین در مسأله فرعیّه می خورد.

* احتمال دوّم اینکه معنای یشبه قول النّاس، این باشد که: یتفرّع و یبتنی علی قواعد هم الفاسده و الباطله. توضیح ذلک اینکه:

- عامّه چه در مسائل مربوط به اصول دین و چه در مسائل مربوط به اصول فقه یک سلسله مبانی نادرستی دارند، فی المثل برخی از فرق آنها قائل به جسمیّت و برخی از آنها قائل به تشبیه، هستند و یا نوع اشاعره قائل به جبر بوده و معتزله نوعا طرفدار تفویض می باشند، که به ترتیب مجسّمه، مشبهه، مجبّره و مفوّضه نامیده می شوند.

- و یا اینکه منکر عدل و حکمت الهی بوده و قائل به تجویز خطأ بر پیامبران و حضرات معصومین علیه السّلام می باشند چه عمدی و چه سهوی و هکذا....

- حال: به حسب فرض دو حدیث با یکدیگر تعارض کرده اند یا که اصلا تعارضی هم در میان نیست و لکن یک حدیثی به ما رسیده است که با اصول و مبانی عامّه سازگار است و لکن با قواعد ما سازگار نمی باشد، مثل حدیثی که مثلا دالّ بر تشبیه و یا دالّ بر جسمیّت و یا نهو النّبی باشد.

- در اینجا صحیح است که گفته شود: این حدیث یشبه قول الناس، یعنی که مبتنی بر قواعد باطلۀ