متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 199

آنان است.

- و یا فی المثل: در بخش اصول فقه، حضرات نوعا برای اجتهاد به رأی با جمیع شعب آن از قیاسها و استحسانها و مصالح مرسله و سدّ ذرایع و... قائل به حجیّت بوده و آنها را دارای ارزش می دانند و حال آنکه اینگونه مبانی عندنا فاسد و غیرقابل ارزش هستند، یعنی که نمی توانند منبع برای احکام شرعیّه باشند.

- و هکذا در فقه قواعد باطله ای دارند که از نظر ما غیرقابل قبول اند.

- بر پایۀ ای احتمال، معنای حدیث (ما سمعته منی یشبه قول الناس)، اینستکه: هر حدیثی از قول ما برای شما نقل می کنند که مبتنی و متضرّع بر مبانی باطلۀ آنهاست و قواعد آنها بر این مورد منطبق است، از روی تقیّه بوده و فاقد ارزش است و لذا ربطی به تعارض خبرین در خصوص مسائل فرعیّه ندارد.

- حال براساس احتمال اوّل، حدیث به درد ما نحن فیه می خورد و لکن برطبق احتمال دوّم از ما نحن فیه بیگانه است.

*انما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: اوّلا: اذا جاء الاحتمال، بطل الاستدلال، ثانیا: وجه دوّم و یا احتمال دوّم مؤیّداتی نیز دارد.

- متقابلا احتمال اوّل مشکلات و موهناتی دارد که باعث تقویت وجه و یا احتمال دوّم می شود.

*مراد شیخ از و قد اطلق الشّباهه علی هذا المعنی فی بعض اخبار العرض علی الکتاب و السّنّه... الخ

چیست؟

- بیان مؤیّدات و موهناتی است که در دو احتمال مذکور بدان اشاره شد و مجموع آنها سه مطلب است:

1 - اینکه: کلمۀ شباهت در دیگر اخبار نیز به همان معنای دوّمی بکار رفته باشد تا که مؤیّد احتمال دوّم و مبعّد احتمال اوّل باشد و آن اخبار عرض بر کتاب و سنّت است که در خصوص متعارضین هم نمی باشد بلکه به صورت کلّی می فرماید:

- هر حدیثی که به شما می رسد، میزان و معیار سنجش آن برای شما کتاب و سنّت باشد یعنی که آن حدیث را بر کتاب و سنّت عرضه کنید، در صورتیکه شبیه کتاب و سنّت بود حقّ است و الاّ باطل است.

- پس: معنای شباهت، همان مبتنی و متفرّع بودن بر قواعد است، یعنی:

- یک سلسله معیارهای کلّی در قرآن و سنّت وجود دارد از قبیل:

* ما علی المحسنین من سبیل.

* ما علی الأمین الاّ الیمین.