متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 215

باید آن را گرفت.

*نظر شیخنا در رابطۀ با پاسخ صاحب معالم چیست؟

اینستکه: هیچگاه احتمال تقیّه از احتمال تخصیص اغلب نمی باشد و لذا مطلب برمی گردد به آن دو مبنائی که در اوائل مقام رابع گفته آمد که برخی اینگونه موارد را به باب جمع ملحق کرده و گفته اند: اینجا جای جمع است و نه جای طرح.

- امّا به نظر ما اینجا جای جمع نیست. چرا؟

- زیرا تأویل هرکدام بدون دیگری ترجیح بلامرجّح است و لذا اینگونه موارد را به متباینین از قبیل ثمن العذره سحت... ملحق نمودیم که جای ترجیح است و نه جمع.

- اگر هم دستمان از تأویل کوتاه باشد و به حسب فرض از جهت دیگر هم رجحانی نباشد، بلکه هر دو برابر باشند، نوبت می رسد به اینکه راجح را گرفته و مرجوح را طرح کنیم.

- و امّا مزیّت در اینجا با مخالف عامّه است که احتمال تقیّه در آن نمی باشد پس باید که موافق را معیّنا طرح کنیم.

*حاصل سخن شیخنا در فتلخّص ممّا ذکرنا:... الخ چیست؟

اینستکه: بله مخالف عامّه بودن مرجحیّت دارد لکن نه به مناط تعبّد که وجه اوّل و سوّم از وجوه اربعۀ مذکور در مقام تصوّر بود، بلکه از یکی از دو وجه دوّم و چهارم که هردو مستند روائی داشتند. 1 - یک وجه این بود که مخالف عامّه چون ابعد از باطل و اقرب به واقع و حق است مقدّم می شود.

- بنابراین: مخالفت عامّه نظیر موافقت حدیث با شهرت فتوائیّه است که هردو از مرجّحات مضمونیه هستند با این تفاوت که شهرت یک مرجح خارجی است و مخالفت با عامّه مرجّح مضمونی داخلی است.

2 - و امّا وجه دیگر این بود که مخالف عامّه از این جهت که احتمال تقیّه در آن نیست دارای مزیّتی است و لکن موافق با عامّه دارای منقصت است و لذا راجح یعنی ذی المزیّه بر مرجوح مقدّم است.

- از این حیث مخالفت عامّه از مرجّحات جهتیّه است که جهت الصدور را تقویت می کند، و اخبار علاجیّه از قبیل: خذ بما اشتهر... که معلّل بود به اینکه:

- فإنّ الجمع علیه لا ریب، نیز دلالت بر آن دارد.

- و حدیث مخالف عامّه نیز نسبت به موافق به همان مناط لا ریب فیه است، لکن حدیث موافق عامّه، فیه ریب است، چونکه ذو احتمالین است.

پس: مخالف مقدّم است.

- سپس شیخنا می فرماید: این دو وجه ثمرۀ عملی هم دارند که در تنبیه پنجم از تنبیهات باب تقیّه خواهد آمد.