متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 217

سند روایت می توان پیدا نمود، چرا که با بررسی سند روایت است که متوجّه می شویم که راوی آن اعدل است.

- وقتی هم که راوی اعدل شد، با اعدلیّتش جهت صدور روایت قوت می گیرد.

پس: مورد المرجّح سند است و مورد الرّجحان صدور است.

* البته؛ ممکن است که مورد المرجح متن باشد، مثل افصحیّت، و لکن مورد الرجحان صدور.

- به عبارت دیگر: مقرّ و موطن افصحیّت حدیث، متن حدیث است، یعنی وقتی متن حدیث بررسی می شود می بینیم که بسیار فصیح و عالی است.

پس در اینجا مورد المرجح متن حدیث است و امّا مورد الرّجحان در آن باز هم صدور است. چرا؟

- زیرا افصحیّت روایت، صدور روایت را تقویت می کند.

* البته ممکن است که مورد المرجّح متن باشد و لکن مورد الرّجحان جهت باشد و نه صدور، مثل مخالفت با عامّه.

- وقتی متن حدیث را در نظر می گیریم می بینیم که مخالف با عامّه است و جایگاه مخالفت با عامّه متن است و امّا مورد رجحانش جهت صدور حدیث است به این معنا که این حدیث برای بیان واقع صادر شده است نه برای تقیّه یعنی مرجّح.

- در این متن که برای مخالفت با عامّه صادر شده است جهت صدور حدیث است و لذا مرجّح در اینجا جهتی است.

- امّا در آن حدیثی که مطابق با عامّه است احتمال تقیّه وجود دارد.

* ممکن است مورد المرجّح متن باشد و لکن مورد الرّجحان مضمون باشد، نه جهت و نه صدور، مثل منقول باللفظ و المنقول بالمعنی.

- فی المثل: دو حدیث باهم تعارض کرده اند در حالیکه یکی از آن دو منقول باللفظ است و یکی منقول بالمعنی. حال:

- منقول باللفظ بودن یکی از مرجّحات است و مقرّش متن حدیث است.

- یعنی وقتی متن حدیث را مورد بررسی قرار می دهیم می بینیم که منقول باللفظ است.

- و امّا مورد رجحانش، ترجیح مضمون حدیث است، یعنی این حکمی که از این حدیث برداشت می شود، قرین به صحت است.

- گاهی مورد المرجّح خارج است، فی المثل: موافق کتاب و سنّت بودن از مرجّحات احد الخبرین است.

- خوب این مورد المرجّح یعنی کتاب و سنّت، نه در متن حدیث است و نه در سند آن چرا که سنّت جداست و کتاب جدای از سنّت.