متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 218

- پس: کتاب و سنّت مرجح خارجی است و لذا مورد المرجّح خارج است. و یا احدهما مطابق با اصل است و جایگاه اصل هم خارج است یعنی که خارج از متن و سند روایت است.

*مورد الرجحان این مرجح خارجی که جایگاهش خارج است چیست؟

مضمون است، یعنی که این مرجّح، مضمون حدیث را رجحان می دهد.

*چه تفاوتی بین مرجّح صدوری با مرجّح مضمونی وجود دارد؟

- مرجّح صدوری، صدور روایت را قوّت می بخشد و لکن مرجّح مضمونی، مضمون روایت را قوّت می بخشد.

*تفاوت این دو مرجّح را واضح تر بیان کنید.

مرجّح مضمونی به مرجّحی گفته می شود که حقانیّت مطلب را برساند یعنی این مطلب قرین صحت است، منتهی در اینجا کاری نداریم که از معصوم صادر شده است یا نه؟

- فی المثل: ممکن است که یک حدیثی خودش کذب باشد بدین معنا که از سوی کذابی صادر شده باشد، فی المثل آدم کذابی به افتراء گفته باشد که امام صادق علیه السّلام در فلان روز فرمود: کذا و کذا... و حال آنکه امام صادق علیه السّلام چنین مطلبی را نفرموده است.

- امّا تصادفا مطلبی که این کذّاب به امام نسبت داده و جعل نموده، حق بوده است، فی المثل گفته:

امام صادق علیه السّلام فرمودند: تیمّم به دو ضربت است و حال آنکه امام صادق علیه السّلام این جمله را نفرموده و لکن در واقع و لوح محفوظ تیمّم به دو ضربت بوده است.

- الحاصل: مرجّح مضمونی تقویت کنندۀ مضمون حکم است گرچه ممکن است خود خبر کذب باشد.

- امّا مرجّح صدوری، صدور روایت را قوّت می بخشد به اینکه: صدر هذه الرّوایه عن المعصوم علیه السّلام.

- خلاصه اینکه مرجّح صدوری مربوط به صدق و کذب خبر است و لکن مرجّح مضمونی با حقانیّت مطلب کار دارد.

*جناب شیخ مراد از اینکه مرجّح صدوری، حدیث را اقرب به صدور می کند چیست؟ آیا اینستکه: با

وجود مرجّح صدوری ما ظنّ پیدا می کنیم به اینکه این حدیث صدر عن الامام علیه السّلام و در رابطۀ آنکه

مرجوح است ظنّ پیدا می کنیم که لم یصدر؟

- خیر.

*پس معنای اقرب الی الصدق چیست؟

اینستکه: گاهی خبرین متعارضین به نحوی هستند که اگر به حسب فرض ما علم اجمالی می داشتیم به صدق یکی از دو خبر و کذب آن دیگری و می خواستیم که با این علم اجمالی تخمین بزنیم که کدام صدق است و کدام کذب؟