متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 22

ندارند) را به او یاد داد.

- و اینچنین است وصی پیامبر نسبت به اوصیای پس از خودش که درود خدا بر آنان باد.

پس: اوصیاء نیز آنچه را که در آن مصلحت دیده اند بیان کرده اند و آنچه را که مصلحت در آنها اخفاء بوده است، اخفاء کرده اند.

***

تشریح المسائل

*حاصل مطلب شیخ در فالاوجه هو احتمال الثّالث... الخ چیست؟

اینستکه: با توجّه به محاسباتی که شد، می توان گفت که احتمال سوّم از میان احتمالات مذکوره از همه بهتر است و با تدریجی بودن بیان احکام نیز کاملا سازگار می باشد و آن اینستکه:

- از روز اوّل، خطابات صادره به نحو عمومات و مطلقات و کلیّات صادر شده است و در واقع نیز از همان اوّل امر، خصوص مراد بوده است و لکن قرینۀ بر تخصیص به جهت مصالح مهمّه ای در آغاز بیان نشد و به تدریج در خود سالهای نزول قرآن، در لسان قرآن و یا نبی مکرم اسلام صلّی اللّه علیه و آله و بعدها در لسان حضرات ائمه علیهم السّلام یکی پس از دیگری بیان گردیده است.

- سپس در تنظیر مطلب می فرماید:

- همه می دانیم که در صدر اوّل و روزهای آغازین دین مبین اسلام که مردم مکّه و اطراف آن یکی یکی و یا گروه گروه، ایمان می آوردند اینگونه نبود که همۀ احکامی که امروز در اختیار ما است، برای آنها بیان شده باشد و اصلا چنین چیزی ممکن نبود و براساس برخی از روایات مسلمانان تا ده سال تنها مکلّف به شهادتین بودند و صحبت از حرمت شرب خمر، حرمت ربا، وجوب صوم، حج، زکات و... نبود بلکه این احکام تدریجا بیان گردید.

- فی المثل: در رابطۀ با شرب خمر، حکم حرمت آن به تدریج و در طی سه مرحله بیان شده است.

- و یا در رابطۀ با حرمت ربا، باز هم، در طی چند مرحله در قرآن بیان شده است و هکذا در بسیاری از موارد دیگر.

- حال با اینکه یقینا این واجبات و محرمات از روز اوّل بعثت پیامبر اسلام صلّی اللّه علیه و آله عند اللّه و عند الرسول صلّی اللّه علیه و آله بوده اند، معذلک ابلاغ نمی شدند. چرا که:

- اوّلا: تالی فاسدهای زیادی دربر داشته است، مضافا بر اینکه امکان داشت که عدّه ای که ضعیف الایمان بودند از اسلام برگشته و مرتد شوند.

ثانیا: برای انسانهای تسلیم و قوی الایمان نیز حفظ این همه احکام با این وسعت ممکن نبود.

ثالثا: برای شخص نبیّ اکرم صلّی اللّه علیه و آله هم بیان این همه جزئیّات میسور نبود، چرا که مشکلات عدیده ای