متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 221

- فی المثل: دوتا خبر باهم تعارض کرده اند در حالیکه یکی مسند است و یکی مرسل، مرسلش هم به ارسال کسی است که عادتش برای ما روشن نیست که وقتی خبر را مرسلا نقل می کند در کسی مثل ابن عمیر است که مرسله هایش مثل مسندهای او هستند چرا که عادتش را می دانیم که او لا یرسل الاّ عن ثقه. یا در کسی است که ما به عادتش آشنا نیستیم که آیا این مرسل، سلسله ای را که در سند حذف کرده ثقه بوده اند یا نه؟ حال:

- اگر چنین مرسلی به فرض هم معارض نداشته باشد، باز هم ما ظنّ داریم به عدم صدورش. و امّا اگر این مرسل تعارض کند با یک مسندی چه؟

- در اینجا گفته می شود که این حدیث موهن دارد، نه اینکه حدیث دیگر چون مسند است، اسنادش باعث بشود که ظنّ پیدا کنیم به صدورش، خیر، این نمی تواند مرجّح آن حدیث مسند باشد، بلکه این حدیث مرسل است که موهن دارد به نحوی که اگر به فرض هم معارض نداشته باشد باز هم این وهن را با خود دارد که موجب سقوط آن از حجّیت می شود.

- خوب غرض چیست؟ - اینستکه: شما هیچگاه از مرجّحات سندیّه این توقّع را نداشته باشید که فعلا موجب ظنّ به صدور راجح و عدم صدور مرجوح بشوند.

*ویژگی مرجّحات متنیّه چیست؟

- اینستکه: صدور روایت را به همان معنا که قبلا گفته آمد تقویت می کنند.

- این مرجّحات عبارتند از:

1 - فصیح بودن و رکیک بودن، بدین معنا که احد الخبرین فصیح و دیگری رکیک و نازیباست.

*جناب شیخ نظر جنابعالی در رابطۀ با مرجح بودن این امر چیست؟

- اینستکه: انصافا این در صورتی می تواند از مرجّحات بحساب آید که هردو حدیث منقول من اللفظ باشند تا بشود گفت یکی فصیح و دیگری غیرفصیح است.

- آنکه فصیح است نسبت به آنکه رکیک است اقرب الی الصدور عن المعصوم است.

*اگر آن حدیثی که رکیک است منقول بالمعنی باشد و نه باللفظ چه؟

- باید دید که کدامیک از این دو حدیث که یکی منقول باللفظ است و فصیح و دیگری که منقول بالمعنی است و رکیک دارای مرجّح بوده و نام مرجّدش چیست؟

- در اینجا منقول باللفظ بودن را مرجّح بحساب می آوریم و نه فصیح بودن را، چرا که تعرف الاشیاء باضدادها و لذا آن را مقدّم می داریم.

2 - اضطراب و تشویش متن و سند، یعنی حافظۀ برخی از روات به نحوی بوده است که متن اضطراب پیدا کرده بدین معنا که حدیث نسخه بدل های زیادی دارد، در یکجا یک جور نقل شده و در جای