متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 223

مخالف عامّه را باید ترجیح داد؟

- و ما در تمامی این چهار وجه خدشه داریم، منتهی در اخر کار برمی گردیم و می گوئیم که می شود که وجه دوّم و چهارم از این وجوه را توجیه کرد.

*وجه اوّل چه بود؟

- این بود که: خبر مخالف عامّه را مقدّم داشتن از باب تعبّد است و لذا علّت ندارد یعنی که حضرات وجه ترجیح را تعبّد دانسته می گویند که شارع چنین خواسته است.

*جناب شیخ نظر جنابعالی در این رابطه چیست؟

- آن را درست نمی دانم چرا که وجه ترجیح باید که با وجه حجیّت تناسب داشته باشند.

*وجه حجیّت خبر چیست؟

- افادۀ ظنّ نوعی است، یعنی که خبر طریق الی الواقع است.

- خوب وجه ترجیح خبر باید چیزی باشد که با وجه حجیّت آن تناسب داشته باشد، و حال آنکه شما می گوئید وجه ترجیح خبر تعبّد است و این تناسبی با وجه حجیّت خبر ندارد چرا که در یک رتبه قرار ندارند.

- این شبیه به همان مطلبی است که گفته شد: اگر دو خبر باهم تعارض کنند و احدهما مطابق اصل باشد، نمی توان اصل را مرجّح قرار داد چرا که خبر با اصل در یک رتبه نیستند، چون اصل تعبّدا حجّت است و خبر از باب طریقیّت حجّت است.

پس: مرجّحات باید به نحوی باشند که با وجه حجیّت خبر تناسب داشته باشند و حال آنکه تعبّدی بودن وجه ترجیح و طریق بودن وجه حجیّت در یک سطح نبوده و سازگار نیستند.

*وجه دوّم چه بود؟

این بود که: ترجیح حدیثی که مخالف عامّه است، صرفا از باب تعبّد و قبول چشم بستۀ آن نیست.

*وجه این ترجیح و یا مناط این تقدّم چیست؟

- می گویند: فیه الرّشد است، لانّ الحقّ فی خلافهم، یعنی که علّت دارد و تعبّدی نیست.

*جناب شیخ نظر جنابعالی در رابطۀ با وجه دوّم چیست؟

- اینستکه: از این حضرات بپرسیم که شما (لانّ فیه الرّشد) را چگونه معنا می کنید؟

- آیا رشد در اینجا به این معناست که خبر مخالف اقرب الی الحقّ است؟

- اگر اینگونه معنا کنید دلیل اخصّ از مدّعی خواهد بود، چرا؟

- زیرا: مدّعای شما اینستکه: هرکجا دوتا خبر باهم تعارض کنند در حالیکه یکی مخالف عامّه است و یکی موافق عامّه، مخالف عامّه را بر موافق عامّه مقدّم بدارید. یعنی در همه جا.