متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 229

این صورت سوّم قول مخالف عامّه یک قول می شود.

- بله، دو احتمال دیگر وجود دارد که اگر آن دو احتمال را بگیریم آن اشکال وارده درست است و لکن روایات شامل آن دو احتمال نمی شوند.

*این دو احتمال در کجاست؟

* یک صورت آن در جایی است که در رابطۀ با یک مسأله هم در میان شیعه چند قول وجود دارد و هم در میان عامّه.

* صورت دیگر آن در جایی است که در رابطۀ با یک مسأله، در میان شیعه چند قول وجود دارد و لکن در رابطۀ با همان مسأله در میان عامّه یک قول وجود دارد با اینکه چهار مذهب اند.

- فی المثل: در حبوه، یعنی انگشتر و قران و البسۀ خصوصی و راحلۀ میّت:

- در میان شیعه سه قول وجود دارد:

برخی می گویند از آن اولاد بزرگ است، بجای آن نماز و روزه هایی که از پدر و مادر بر عهدۀ او است.

- برخی می گویند بله، از آن اولاد بزرگ است لکن ورثه باید آن را امضاء کنند.

- برخی می گویند: خیر، این ها نیز ما ترک است و مال همۀ ورثه است.

- حال:

اگر عامّه نیز در این مسأله چندقولی باشند، می شود یک صورت.

- و اگر آنها نیز در همین مسأله ای که ما چندقولی هستیم یک قولی باشند می شود یک صورت دیگر.

- این دو صورت است که بسیار کم است و مشمول روایات نمی شوند. چرا؟

- زیرا اقوال در مسأله زیاد است و چنانچه ما بخواهیم به یکی از این اقوال عمل کنیم آن شبهۀ وارده رخ می دهد.

*وجه یا دلیل قول چهارم چه بود؟

- ما یشبه النّاس، تقیّه، بود. یعنی اگر چیزی از ما شنیدید که شبیه با عامّه بود از روی تقیّه آن را گفته ایم.

*جناب شیخ چگونه از این قول رفع اشکال کرده، آن را توجیه می کنید؟

- می گوئیم دلیل قول چهارم منحصر در این روایت نمی شود تا که ما روی (ما) ی موصوله بحث کرده بگوئیم اگر (ما) را موصوله گرفتید چنین می شود و اگر آن را چنان می شود.

- این مرجّحاتی که در این روایت وجود دارد، موضوعیّت ندارند، بلکه برای رساندن به واقع اند. یعنی:

- اگر امام علیه السّلام بفرماید: اعدل و یا افقه و یا اشهر را بگیرید، این امور خصوصیّت ندارند بلکه تو را بهتر