متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 231

*جناب شیخنا نظر جنابعالی در رابطۀ با این ایراد محقّق ثانی از شیخ طوسی چیست؟

- اینستکه: محلّ بحث ما در مورد خبرینی است که از هرجهت مساوی اند، یعنی که از حیث سند هر دو معتبراند، از حیث متن هردو فصیح اند و از حیث دلالت هردو ظاهراند.

- پس: این احتمال تأویل که می گوئید در مخالف هست، در موافق عامّه نیز وجود دارد. چرا؟

- زیرا اگر بگوئید این احتمال تأویل در آن موافق عامّه وجود ندارد، آن موافق عامّه می شود نصّ.

- در نتیجه: باید که خبر موافق را مقدّم کنیم بر خبر مخالف، چرا که نصّ مقدّم بر ظاهر است، ولو از نظر ترجیحات دیگر آن ظاهر مقدّم باشد.

- چطور اینگونه نباشد در حالیکه اگر احتمال تأویل اختصاص به خبر مخالف داشته باشد لازم می آید که ما تنها در خبر مخالف مرتکب تأویل شویم که در آن صورت موافق با عامّه می شود نصّ، که این باطل است.

*پاسخ صاحب معالم به ایراد مرحوم محقق چیست؟

- معارضه را قبول کرده می گوید: درست است که در مخالف احتمال تأویل و در موافق احتمال تقیّه وجود دارد، لکن احتمال تأویل در روایات کم تر از احتمال تقیّه است، و لذا به احتمال تأویل اعتنا نکنید، یعنی که خبر مخالف را بر خبر موافق مقدّم کنید.

*جناب شیخ نظر شما در رابطۀ با این پاسخ صاحب معالم چیست؟

- دو اشکال در آن وجود دارد:

* یکی اینکه شما خود قبول کردید که احتمال تأویل فقط در خبر مخالف وجود دارد و این از محل بحث ما خارج است. چرا؟

- زیرا بحث ما در جایی است که دو خبر متکافئین و از هرجهت مشترک هستند.

- و لذا اگر شما قبول کنید که تنها در خبر مخالف احتمال تأویل وجود دارد از بحث ما که در خبرینی است که در همه چیز مشترک اند، خارج می شود.

- اشکال دیگر اینکه: ما اغلبیت تقیّه از تأویل را قبول نداریم.