متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 239

حضرت رضا علیه السّلام داشته خارج شده است. چرا؟

- زیرا: با ارشادات ائمّه علیهم السّلام، بویژه از زمان امام رضا علیه السّلام به بعد و در اثر تلاشهای فراوان بزرگان علم حدیث و رجال و فقه، نوعا مشخص شده اند.

*انما الکلام در رابطۀ با این سخن مرحوم بحرانی چیست؟

- اینستکه: اگر اخبار و احادیث از روایات جعلی پیراسته شده است، پس چرا این همه تعارض و تناقض و ضدّونقیض گوئی در میان احادیث وجود دارد؟

*غرض از فبین فی المقدّمه الثّانیه... الخ چیست؟

اینستکه: مرحوم محدّث در مقدّمۀ دوّم از مقدّمات حدائق در پاسخ به سوال و یا شبهۀ مذکور فرموده است:

- به عقیدۀ من بخش عمدۀ این تناقض گوئیها بواسطۀ خود ائمه علیهم السّلام انجام گرفته است یعنی که آنها تعمّدا چنین احادیث متعارض و متناقضی را به پیروان خویش فرموده اند. چرا؟

- بخاطر مصلحت تقیّه تا بدین وسیله در میان شیعیان القاء خلاف کرده و از مشهور شدن آنها جلوگیری نماید تا از اذیّت و آزار دشمنان در امان بمانند.

- پس از آن در اثبات این مدّعا به اخباری مثل حدیث زراره که در مطالب قبل نقل گردید تمسّک کرده است.

- به نظر ایشان از این اخبار برمی آید که تقیّه منحصر به اظهار موافقت با عامّه نبوده است، بلکه دفع شرّ دشمنان همانطور که با بیان احادیث موافق با آنها حاصل می شود هکذا به مجرّد القاء خلاف در میان شیعیان نیز حاصل می آید.

- بنابراین: ائمّه علیه السّلام گاهی در مقام تقیّه احادیثی می گفتند که مخالف عامّه بوده است و معذلک غرض تقیّه هم حاصل می گردیده.

- البته مسألۀ ترجیح به مخالفت عامّه جدای از این مطلب است و اشکال مرحوم وحید هم وارد نمی باشد.

*حاصل سخن شیخنا در و هذا الکلام ضعیف؛... الخ چیست؟

- بیان دو ایراد به پاسخ مرحوم محدّث بحرانی است از سوال مذکور:

1 - شیوۀ متعارف و عقلائی در دفع شرّ دشمنان عبارتست از اظهار موافقت با آنان، یعنی که امام کلامی را بفرمایند که مطابق فتوای عامّه باشد تا بدین وسیله دفع خوب بر خود و پیروان خود کند.

- و حال آنکه دفع شر به صرف القاء خلاف در میان شیعیان، طریق غیرمتعارف و بسیار نادری است. چرا؟