متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 246

1- (1) - انظر البحار 182:2، الباب 26، باب أن حدیثهم صعب مستصعب، أنّ کلامهم ذو وجوه کثیره، و فضل التدبّر فی أخبارهم علیه السّلام و التسلیم لهم، و النهی عن ردّ أخبارهم.

2- (2) - انظر البحار 187:2، الحدیث 14.

شاهد دوّم:

- و از جملۀ این توجیهات: اینکه از معصوم علیه السّلام نقل شده است که به قول مطلق فرمودند:

- نافلۀ شب واجب است.

- پس هنگامی که سائل به فزع افتاد و از آن استفسار نمود.

- حضرت فرمود: منظورم اینستکه: بر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله واجب است.

شاهد سوّم:

و از جملۀ این توجیهات: تفسیر این قولشان علیه السّلام است که: لا یعید الصلوه فقیه، اختصاص به شک بین 3 و 4 دارد (و نه همۀ رکعات).

شاهد چهارم:

- و مثل تفسیر روایت مذکور است، تفسیر وقت نماز واجب، در این قولشان است علیه السّلام که:

- در وقت نماز واجب نباید نافله خوانده شود، به زمانی که مؤذن برای اقامۀ جماعت می گوید: قد قامت الصلوه، الی غیر ذلک از ارادۀ خلاف ظاهرهایی که شخص محقّق از آنها مطلع است (مثل: انّ اللّه یبغض بیت اللّحم، که مراد از این خلاف ظاهر، غیبت فرد مؤمن است... و مثل: اختلاف امّتی رحمه، که مراد از این خلاف ظاهر نیز رفت وآمد در جهت مسائل و مباحث علمی است، نه کشمکش).

شیخنا و مؤیّدی برخلاف مطلب صاحب حدائق:

- و مؤیّد آنچه ما گفتیم: که عمدۀ تنافی و تعارض اخبار، بخاطر تقیّه نیست. (برخلاف صاحب حدائق که می گوید بخاطر تقیّه است)، اخبار مستفیضه) ای است که وارد شده است مبنی بر اینکه:

- شما حق ندارید حدیثی را رد کرده و جعلی بخوانید ولو (از نظر شما) ظاهری غیرقابل قبول داشته باشد، حتی اگر امام علیه السّلام در آن روایت به روز بگوید شب است و به شب بگوید روز است. چرا؟

- به این علّت که ممکن است برای آن خبر محمل (و توجیهی) باشد که شنوندۀ آن تفظّن و توجّه بدان پیدا نکرده و در نتیجه منکر آن شده و بدون اینکه بفهمد کفر بورزد.

- پس: اگر عمدۀ تنافی اخبار از جهت صدور اخباری (مثل آن دو پاسخی که امام به آن دو عراقی دادند) باشد که ظاهرشان منافی است با ادلّه ای که در دست ما است (مثل پاسخی که امام در کنار آن دو پاسخ به زراره دادند) تقیّه باشد، نباید که در انکار این اخبار از امام، مفسده ای باشد چه رسد به کفر ورزیدن.

تشریح المسائل

*موضوع بحث در این قسمت چیست؟

ارائۀ دو شاهد و یا مؤیّد بر مطلب و مدّعای خود شیخ است: