متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 255

متن أنّ ظاهر الأخبار کون المرجّح موافقه جمیع الموجودین فی زمان الصّدور أو معظمهم، علی وجه یصدق الاستغراق العرفیّ. فلو وافق بعضهم بلا مخالفه الباقین، فالتّرجیح به مستند إلی الکلّیه المستفاده من الأخبار، من التّرجیح بکلّ مزیّه.

و ربّما یستفادّ من قول السّائل فی المقبوله: «قلت: یا سیّدی، هما معا موافقان للعامّه»: أنّ المراد ب «ما وافق العامّه» أو «خالفهم» فی المرجّح السّابق یعمّ ما وافق البعض أو خالفه.

و یردّه: أنّ ظهور الفقره الاولی فی اعتبار الکلّ أقوی من ظهور هذه الفقره فی کفایه موافقه البعض، فیحمل علی إراده صوره عدم وجود هذا المرجّح فی شیء منهما و تساویهما من هذه الجهه، لا صوره وجود هذا المرجّح فی کلیهما و تکافئهما من هذه الجهه.

و کیف کان، فلو کان کلّ واحد موافقا لبعضهم مخالفا لآخرین منهم، وجب الرّجوع إلی ما یرجّح فی النّظر ملاحظه التّقیّه منه.

ترجمه

تنبیه چهارم: معیار در مرجحیّت تقیّه

مرجح منصوصه:

- ظاهر اخبار علاجیّه (که کلمۀ عام یا قوم در آن است) اینستکه: (ملاک در) آن مرجّح (یعنی خبر موافق)، 1 - موافقت با کلّ یعنی تمام عامّه در زمان صدور باشد.

2 - یا موافقت با (جلّ یعنی) معظم عامّه باشد، به نحوی که استغراق عرفی بر آن صدق کند.

غیرمنصوصه بودن مرجّح در صورت ذیل:

پس: اگر یکی از دو خبر متعارض با بعض از علمای عامّه موافق باشد، بدون مخالفت با بقیّه، ترجیح به آن (و اخذ مخالف) مستند است به آن کلیّت (یا تنقیح مناطی که) از اخبار استفاده می شود، یعنی که از ترجیح به هر مزیّتی (که خبر مخالف را لا ریب فیه می کند).

وجود قرینه بر منصوصه بودن مرجّح مذکور در قول دیگر:

- و چه بسا از قول سوال کننده (یعنی فقرۀ دوّم) در مقبول که گفت: یا سیدی: هردو خبر موافق با عامّه هستند، استفاده می شود که مراد از (ما) در ما وافق العامّه او خالفهم، در مرجّح سابق (یعنی فقرۀ اوّل یا کلام امام) اعمّ از موافقت با کلّ یا بعض عام است (نه خصوص معظم یا جمیع عامّه.

- نکته (قول دوّم می خواهد بگوید: قرینه ای وجود دارد که مراد از آن عامی که در فقرۀ اولی یا کلام امام است، بعض است، و آن قرینه اینستکه: راوی در فقرۀ دوّم گفت هردو خبر موافق با عامّه است، یعنی که یکی موافق با بعض آنان و دیگری موافق با بعض دیگر است و این قرینه است بر اینکه آن عام