متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 262

متن قد عرفت أنّ الرّجحان بحسب الدّلاله لا یزاحمه الرّجحان بحسب الصّدور، و کذا لا یزاحمه هذا الرّجحان، أی: الرّجحان من حیث جهه الصّدور. فإذا کان الخبر الأقوی دلاله موافقا للعامّه قدّم علی الأضعف المخالف؛ لما عرفت: من أنّ التّرجیح بقوّه الدّلاله من الجمع المقبول الّذی هو مقدّم علی الطّرح.

أمّا لو زاحم التّرجیح بالصّدور التّرجیح من حیث جهه الصّدور بأن کان الأرجح صدورا موافقا للعامّه، فالظّاهر تقدیمه علی غیره و إن کان مخالفا للعامّه، بناء علی تعلیل التّرجیح بمخالفه العامّه باحتمال التّقیّه فی الموافق؛ لأنّ هذا التّرجیح ملحوظ فی الخبرین، بعد فرض صدورهما قطعا کما فی المتواترین، أو تعبّدا کما فی الخبرین، بعد عدم إمکان التّعبّد بصدور أحدهما و ترک التّعبّد بصدور الآخر، و فیما نحن فیه یمکن ذلک بمقتضی أدلّه التّرجیح من حیث الصّدور.

فإن قلت: إنّ الأصل فی الخبرین الصّدور، فإذا تعبّدنا بصدورهما اقتضی ذلک الحکم بصدور الموافق تقیّه، کما یقتضی ذلک الحکم بإراده خلاف الظّاهر فی أضعفهما دلاله، فیکون هذا المرجّح نظیر التّرجیح بحسب الدّلاله مقدّما علی التّرجیح بحسب الصّدور.

قلت: لا معنی للتّعبّد بصدورهما مع وجوب حمل أحدهما المعیّن علی التّقیّه؛ لأنّه إلغاء لأحدهما فی الحقیقه؛ و لذا لو تعیّن حمل خبر غیر معارض علی التقیّه علی تقدیر الصّدور، لم تشمله أدلّه التّعبّد بخبر العادل.

ترجمه

تنبیه پنجم:

اشاره

(مرتبۀ مرجّح جهتی)

- (در مقام چهارم) دانستی که رجحان به حسب صدور (مثل اعدلیّت، افقهیّت، اشهریت و...) مزاحم و معارض رجحان به حسب دلالت نمی شود (یعنی ولو راوی عام اعدل و افقه باشد به خاص عمل می شود ولو نسبت به عام مرجوح باشد).

- و نیز این رجحان یعنی رجحان جهت صدوری که مخالفت با عامه باشد، مزاحم رجحان به حسب دلالت نمی شود، و لذا:

- اگر خبری که به لحاظ دلالت قوی تر است (یعنی خبر خاص متعارض با عام) موافق با عامّه باشد، مقدّم داشته می شود بر آن عام مخالف عامه ای که به لحاظ دلالی ضعیف تر است (ولو مخالفتش با عامّه مرجّحش می باشد). چرا؟

- زیرا دانستی که: ترجیح به قوّت دلالت از ناحیۀ جمع مقبول است که مقدّم بر طرح است.