متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 27

- اگر ما مطلع شدیم بر یک تخصیص متأخّر (توسط معصوم)، این کاشف است از مخالفت متکلم با این اصل، بخاطر یک مصلحت.

- امّا اگر مطلع بر تخصیص نشدیم و بوسیلۀ اصل مزبور تخصیص را نفی کردیم، لازمۀ آن حکم به ارادۀ تفهیم ظاهر است برای مخاطبین حاضر در جلسۀ خطاب.

- پس: غائبین هم که ما باشیم در ارادۀ عمومی ظاهری با آنها شریک هستیم.

***

تشریح المسائل

*حاصل اشکال مستشکل در اینجا چیست؟

- می گوید: اینکه شما گفتید که تأخیر بیان از وقت حاجت بلامانع است دارای یک تالی فاسد بزرگ است و آن اینستکه: لازم می آید که باب تمسّک به عمومات و مطلقات و کلیّۀ ظواهر مسدود شود و ما در هیچ موردی نتوانیم از اصاله العموم، اصاله الاطلاق و اصاله الظهور استفاده کنیم.

- چرا؟

- چونکه به هر عامّی که دست بزنیم احتمال می دهیم که مخصّص و مقیّد و قرینۀ برخلافی وجود داشته باشد و لکن بنابر مصالحی بیان نشده است و لذا جای تمسّک به ظواهر نیست.

- این لازم، لازمی است که احدی به آن ملتزم نیست.

- در نتیجه این لازم باطل است، فاللملزوم مثله. یعنی که جواز تأخیر بیان از وقت حاجت نیز باطل است.

*پس مراد مستشکل از بناء چیست؟

- قبل از بیان مراد مستشکل، مقدّمه باید بگوئیم که: 1 - خطابات وارده در سنّت و روایات معصومین علیهم السّلام بالاجماع از قبیل خطابات شفاهیّه است و مخاطبین این خطابات نیز همان کسانی هستند که امام علیه السّلام مستقیما با آنها گفتگو می کرده است و لذا از قبیل نوشته جات و سخنان مصنّفین و مؤلفین نیست که آیندگان هم مخاطب او باشند بلکه مضامین این خطابات از راههای دیگری برای آیندگان ثابت است.

2 - و امّا نسبت به خطابات قرآن از قبیل: یا ایّها النّاس و یا ایّها الذین آمنوا و... محل بحث است که کدام یک از این دو قسم اند؟

* جمهور امامیّه معتقدند که این خطابات نیز از قبیل خطابات شفاهیه است و برای معدومین یعنی آیندگان با اجماع و ضرورت دین ثابت است.

* جمهور عامّه معتقدند که خطابات قرآن از قبیل خطابات مصنفین است که حاضرین و غائبین و یا