متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 271

- وقتی مجلس خلوت شد، حضرت در برابر آن مأمور، روزۀ خود را خوردند.

- سپس در پاسخ به شخصی که گفت آقا شما می دانید که ماه رمضان است؟

- امام فرمودند: لان افطر یوما خیر من ان یزدوا عنقی. این بهتر است تا که بخاطر یک روز روزه گرفتن گردن من را بزنند.

- در اینجا امام علیه السّلام تقیّه در موضوع کرده است، چرا که منصور را به عنوان امام المسلمین نام برده است.

- حال: در هریک از این دو حکم: اگر حضرت ظاهر آن را اراده کرده باشد، می شود دروغ. چرا؟ زیرا:

- در یکی از این دو، که موضوع خارجیّه باشد، ظاهر مطلب اینستکه منصور امام المسلمین است و حال آنکه این دروغ است، چرا که او امام الفاسقین است.

- و در آن دیگری که حکم شرعی باشد و امام علیه السّلام بر طبق قول عامه فرمودند که عرق جنب از حرام پاک است، و یا در جای دیگر فرمودند بول طیر پاک است.

- اگر حضرت ظاهر این دو حکم را اراده کرده باشند، کذب است. لکن این کذب، کذب مجوّز است و جواز آن حفظ نفسه الشریفه و حفظ الشیعه است.

- امّا در صورتیکه حضرت علیه السّلام باطن هریک از این دو حکم را اراده کرده باشند، راست بوده که توریه است.

- فی المثل: مرادشان از پاک بودن بول، بول طیر محلل مثل کبوتر و گنجشک بوده باشد.

*دوّمین امر از امور پنجگانۀ باقیمانده از مباحث گذشته در رابطۀ با چه مطلبی است؟

- در رابطۀ با مطلبی است که صاحب حدائق در ج اوّل حدائق صفحۀ 6 نوشته است و مرحوم وحید بهبهانی چندین ایراد بر آن وارد کرده است.

- شیخنا هم گرچه رأی صاحب حدائق را در آن مطلب قبول ندارد لکن یک توجیه مّایی از حرف صاحب حدائق کرده است تا مقداری از فشار اشکالهای مرحوم بهبهانی کاسته شود.

*مطلب صاحب حدائق چیست؟

- اینستکه: تقیّه منحصر به خبر موافق نیست، بلکه گاهی با خبر مخالف عامه نیز تقیّه محقّق می شود.

- استناد ایشان به آن داستانی است که از زراره نقل شده است.

- روزی زراره، صبح اوّل وقت به محضر حضرت رسیده، مسأله ای پرسید، و حضرت به او پاسخ دادند.

- ساعتی گذشت یک شیعۀ عراقی وارد شد و همان مطلب زراره را از حضرت پرسید، حضرت جواب