متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 280

قضات آنها بود و خبر مخالف، مخالف با آنها باید که مخالف را بر موافق مقدّم داشت.

3 - دستۀ دیگر می گویند: نه مخالفت با بعض مطلقا است، یعنی همین قدر که خبر موافق با بعض آنها بود کافی است چه بعض، حکام و قضات باشند و چه اعم از آنها.

4 - برخی معتقدند که: موافقت و مخالفت با مشهور ملاک است، یعنی:

- اگر یکی از دو خبر متعارض موافق با مشهور عامه و آن دیگری مخالف با مشهور عامه باشد، مخالف مقدّم داشته می شود.

- الحاصل: باید به خبری رجوع نمود که ملاحظۀ تقیّه در آن نشده باشد.

*جناب شیخ ما از کجا بفهمیم که در صدور فلان خبر ملاحظۀ تقیّه شده است یا نه؟

ج: از اشهریت فتوای احد البعضین باید فهمید، فی المثل:

- یک خبر مطابق با فتوای یکی از علمای اهل سنّت است، خبر دیگر مطابق با فتوای ابو حنیفه است.

- از شهرت فتوای ابو حنیفه بفهم که در روایتی که مطابق با فتوای اوست ملاحظه تقیّه شده است، گرچه هردو خبر موافق عامه اند.

*جناب شیخ موضوع بحث در اخرین تنبیه از مرجّحات داخلیّه چیست؟

- قبل از ورود به پاسخ سوال، جهت یادآوری باید بگوئیم که: ما دو قاعده داریم:

1 - قاعده الجمع، یعنی الجمع مهما امکن اولی من الطرح.

2 - قاعدۀ طرح، یعنی: راجح را بگیر و مرجوح را کنار بگذار.

- قبلا گفته آمد که دو مذهب افراطی و تفریطی در رابطۀ با این دو قاعده وجود دارد:

- برخی افراط کرده و قانون جمع را در همه جا اجرا کرده اند، یعنی به محض اینکه به دو خبر متعارض برخورد می کنند، می گویند: الجمع مهما... اولی من الطرح، حتی در متباینین مثل: اکرم العلماء، که ظهور در وجوب اکرام همۀ علماء دارد و لا تکرم العلماء، که می گوید: همۀ علماء محرّم الاکرام اند.

- این حضرات بین این دو متعارض متباین جمع کرده می گویند: مراد از اکرم العلماء علمای بلادی مثل علمای ایران و... و مراد از لا تکرم العلماء، علمای مثلا هند و پاکستان می باشد.

- برخی تفریط کرده و قانون طرح را حتی در عام و خاص نیز اجرا کرده اند و حال آنکه قاعدۀ مربوط به عام و خاص اینستکه: خاص بر عام مقدّم می شود و ارتباطی با مرجّحات ندارد که کدامیک از دو راوی اعدل و یا کدام اشهر است.

*جناب شیخ رأی صائب و مذهب حق کدام است؟

- اینستکه بگوئیم: وجود این دو قاعده مسلّم و اجرای هریک در جای خود درست است.