متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 290

متن ثمّ الدّلیل علی التّرجیح بهذا النّحو من المرجّح، ما یستفاد من الأخبار: من التّرجیح بکلّ ما یوجب أقربیّه أحدهما إلی الواقع و إن کان خارجا عن الخبرین، بل یرجع هذ النّوع إلی المرجّح الدّاخلیّ؛ فإنّ أحد الخبرین إذا طابق أماره ظنّیّه فلازمه الظّنّ بوجود خلل فی الآخر، إمّا من حیث الصّدور أو من حیث جهه الصّدور، فیدخل الرّاجح فیما لا ریب فیه و المرجوح فیما فیه الرّیب. و قد عرفت أنّ المزیّه الداخلیّه قد تکون موجبه لانتفاء احتمال فی ذیها موجود فی الآخر، کقلّه الوسائط، و مخالفه العامّه بناء علی الوجه السّابق، و قد توجب بعد الاحتمال الموجود فی ذیها بالنّسبه إلی الاحتمال الموجود فی الآخر، کالأعدلیّه و الأوثقیّه. و المرجّح الخارجیّ من هذا القبیل، غایه الأمر عدم العلم تفصیلا بالاحتمال القریب فی أحدهما البعید فی الآخر، بل ذو المزیّه داخل فی الأوثق المنصوص علیه فی الأخبار.

و من هنا، یمکن أن یستدلّ علی المطلب: بالإجماع المدّعی فی کلام جماعه(1) علی وجوب العمل بأقوی الدّلیلین، بناء علی عدم شموله للمقام؛ من حیث إنّ الظّاهر من الأقوی أقواهما فی نفسه و من حیث هو، لا مجرّد کون مضمونه أقرب إلی الواقع لموافقه أماره خارجیّه. فیقال فی تقریب الاستدلال: إنّ الأمّاره موجبه لظنّ خلل فی المرجوح مفقود فی الرّاجح، فیکون الرّاجح أقوی احتمالا من حیث نفسه.

ترجمه

مرجّحی که بنفسه فاقد اعتبار است و بالعرض معتبرمی شود

1 - راه تنقیح مناط:

- پس: دلیل ما بر ترجیح به این نحو از مرجّح (یعنی مرجّح مستقلّۀ غیرمعتبره)، آن چیزی است که از روایات استفاده می شود به اینکه:

- ترجیح به هر مزیّتی است که موجب اقربیّت یکی از دو خبر متعارض به واقع می شود، گرچه آن مزیّت خارج از هر دو خبر باشد (مثل ضابطه و یا مثل شهرت احد الخبرین و...).

- بلکه این نوع از مرجّح (یعنی شهرت فتوائیّه) برمی گردد به مرجّح داخلی، چرا؟

- زیرا اگر یکی از دو خبر متعارض (که می گوید عرق جنب از حرام نجس است) مطابق نشود با یک امارۀ ظنیّه ای (مثل شهوت فتوائیّه) لازمه اش ظنّ به وجود خلل در آن خبر دیگر است. اجمالا (یعنی این خلل) یا از ناحیۀ صدور است یا از ناحیۀ جهت صدور.