متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 293

- پس: ما به برکت اخبار علاجیّه، از راه تنقیح مناط، قائل به وجوب تعدّی از منصوصات به غیرمنصوصات و از داخلیّات به خارجیات شدیم.

*پس غرض از بل یرجع هذ النوع الی المرجّح الدّاخلیّ... الخ چیست؟

- اینستکه: اگر دقت کنید همین مرجّحات خارجیّه نیز به مرجّحات داخلیّه برمی گردد و از همان بابی که شما قبول دارید مرجّحیت دارند.

- توضیح ذلک اینکه:

- بلا شک وقتی یکی از دو خبر متعارض مطابق با یک امارۀ ظنیّۀ خارجیّه درآید مثل اینکه مشهور فقها به یکی از آن دو خبر عمل کرده و از آن دیگری اعراض نموده باشند و یا افقه به یکی از آن دو عمل کرده باشد و هکذا... ما نسبت به آن خبر بالوجدان ظنّ به صدق پیدا می کنیم.

- وقتی به این خبر ظنّ به صدور آمد، خوب نسبت به خبر دیگر و هم به صدور است و این امارۀ ظنیه وجدانا کاشف از عیب و نقصی است که در واقع در آن دیگری وجود دارد، فی المثل:

- وقتی فقهای متقدّم به حدیثی عمل کرده اند و از آن دیگری اعراض نموده اند، این مطلب این احتمال را برای ما تقویت می کند که لابد در حدیث مقابل مشکلی بوده است که مشهور از آن اعراض کرده اند.

- انما الکلام در اینستکه: آن عیب چیست؟

- در پاسخ باید گفت که: ما فعلا بطور سربسته می دانیم که آن خبر مصوب است و این عیب یا عیب سندی بوده است که به آن حدیث توجّه نشده و یا عیب دلالتی بوده و یا از حیث جهت صدور مبتلای به تقیّه بوده و مشهور از آن خبر داشته اند و لذا از آن اعراض کرده اند و....

الحاصل: حدیث ذی المزیه نسبت به فاقد المزیّه الخارجیّه می شود لا ریب فیه و حدیث دیگر می شود فیه ریب.

- درنتیجه: باید که لا ریب فیه را گرفت.

*مراد از و قد عرفت ان المزیّه الدّاخلیّه قد تکون موجبه لانتفاء احتمال فی ذیها موجود فی الاخر...

الخ) چیست؟

- اینستکه: مرجّحات داخلیّه چنانکه قبلا هم متذکّر شدیم به لحاظ ارزشی بر دو دسته اند:

1 - برخی از آنها مثل قلت وسائط، موجب می شوند که آن احتمال عیب و نقص منحصر شود به آن خبر فاقد المزیّه به نحوی که آن عیب از ذی المزیّه منتفی بشود، فی المثل:

- اگر حدیثی با ده واسطه نقل شده و دیگری با یک واسطه، ده احتمال در اوّلی وجود دارد و حال آنکه در دوّمی یک احتمال بیشتر وجود ندارد یعنی نه احتمال عیب دیگر منتفی است.