متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 295

- سپس بحث را تعمیم دادیم به دیگر صفات راوی مثل اضبط بودن، اعرف بودن به نقل به معنی و ترجمه و... و سپس تعمیم دادیم به صفات و ویژگی های خود روایت.

- حال در ما نحن فیه می گوئیم:

- خبری که مورد عمل مشهور و یا افقه است، بلاشک موجب اوثقیّت خبر می شود یعنی که اطمینان به صدور آن می آورد و لذا به حکم نصّ، خذ باوثقها فی نفسک.

- بنابراین: ما مطلب را به باب نصّ هم رساندیم.

- نکته: علی الظاهر این مطلب به اصل استدلال برمی گردد و از باب تنقیح مناط می باشد و نه نصّ.

*مراد از و من هنا یمکن ان یستدل علی المطلب:... الخ چیست؟

- دوّمین دلیل مشهور و شیخ یعنی اجماع است در اثبات اینکه: امارات ظنیّۀ خارجیّۀ مذکور گرچه حجت هم نباشند ولکن مرجحیّت دارند و لذا می فرماید:

- از آنجا که مرجّح خارجی را با تأمّل به داخلی برگرداندیم روشن می شود که استدلال به اجماع هم صحیح است. چرا؟

- چونکه وجود امارات خارجیّه در یکی از دو خبر کاشف از اینستکه: خبر دیگر فی الواقع دارای مشکل و عیبی است که در آن دیگری نیست.

پس: فی الواقع یکی از دو خبر فی نفسه قوی است و آن دیگری ضعیف است ولو ما جهت عیب را در آن دیگری ندانیم.

- الحاصل: خبر دارای مزیت مظنون السلامه و آن دیگری که فاقد مزیت است مظنون العیب می باشد.

- به فرض که همین مطلب معقد اجماع باشد، ولکن با هم می توان از اجماع استفاده نمود چرا؟

- چون اجماع عقلاء بر اینستکه به هنگام تعارض دو خبر باید به اقوی الدلیلین عمل شود.

- از نظر ما معنای اقوی الدلیلین، اقرب الدلیلین الی الواقع است که برطبق این معنا باز معقد الاجماع تعمیم داشته و مناط کلی به دست می دهد که هر خبری که اقرب الی الواقع است حجت است و باید اخذ شود چه عامل این اقربیّت مزیّت داخلی باشد یا خارجی، منصوص باشد یا غیرمنصوص و لذا دوّمین دلیل ما اجماع است.