متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 297

متن قلت: أمّا النّصّ، فلا ریب فی عموم التّعلیل فی قوله علیه السّلام: «لأنّ المجمع علیه لا ریب فیه»(1) ، و قوله علیه السّلام: «دع ما یریبک إلی ما لا یریبک»(2) لما نحن فیه، بل قوله علیه السّلام: «فإنّ الرّشد فیما خالفهم»(3) ، و کذا التّعلیل فی روایه الأرجائیّ: «لم امرتم بالأخذ بخلاف ما علیه العامّه» وارد فی المرجّح الخارجیّ؛ لأنّ مخالفه العامّه نظیر موافقه المشهور.

و أمّا معقد الإجماعات، فالظّاهر أنّ المراد منه: الاقرب إلی الواقع و الأرجح مدلولا، و لو بقرینه ما یظهر من العلماء - قدیما و حدیثا - من إناطه التّرجیح بمجرّد الأقربیّه إلی الواقع، کاستدلالهم علی التّرجیحات بمجرّد الاقربیّه الی الواقع، مثل ما سیجیء من کلماتهم فی التّرجیح بالقیاس، و مثل الاستدلال علی التّرجیح بموافقه الأصل بأنّ الظنّ فی الخبر الموافق له أقوی، و علی الترجیح بمخالفه الأصل بأنّ الغالب تعرّض الشّارع لبیان ما یحتاج إلی البیان، و استدلال المحقّق علی ترجیح أحد المتعارضین بعمل أکثر الطّائفه: «بأنّ الکثره أماره الرّجحان و العمل بالرّاجح واجب»(4) ، و غیر ذلک ممّا یجده المتتبّع فی کلماتهم.

مع أنّه یمکن دعوی حکم العقل بوجوب العمل بالأقرب إلی الواقع فی ما کان حجّیّتهما من حیث الطریقیّه، فتأمّل.

ترجمه

پاسخ به اشکال مزبور:

- می گوئیم:

* امّا نصّ (یعنی اخبار علاجیّه)... سپس تردیدی نیست در اینکه عموم آن تعلیلی که:

1 - در این قول امام علیه السّلام که فرمود: لانّ المجمع علیه لا ریب فیه.

2 - و در این قول امام علیه السّلام که فرمود: دع ما یریبک الی ما لا یریبک.

- شامل ما نحن فیه (خبر موافق للمشهور یا شهرت فتوائیّه) می شود (یعنی هم عنوان لا ریب فیه بر آن صدق می کند و هم عنوان دع یریبک الی... و لذا قائم به نفس بوده و بر آنکه درش ریب وجود دارد مقدّم می شود).

- بلکه این سخن امام علیه السّلام یعنی (تعلیل) انّ الرّشد فیما خالفهم و نیز تعلیل در روایت ارجائی که