متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 298

1- (1) - الوارد فی مقبوله ابن حنظله المتقدّمه فی الصفحه 57.

2- (2) - الوسائل 122:18 و 127، الباب 12 من أبواب صفات القاضی، الحدیث 38 و 56.

3- (3) - الوسائل 80:18، الباب 9 من أبواب صفات القاضی، ضمن الحدیث 19.

4- (4) - المعارج: 155.

حضرت به آن شخص فرمودند: لم امرتم بالاخذ بخلاف ما علیه العامّه، در رابطۀ با مرجّح خارجی وارد شده اند، البته (بنابر وجه ثانی) چرا؟

- زیرا مخالفت عامه (بنابر وجه ثانی) مثل موافقت با مشهور (از مرجّحات خارجیّه است):

* و امّا معقد اجماعات (که گفتید از این معقد می فهمیم مرجّحی معتبر است که قائم به نفس باشد مثل اعدلیّت، اوثقیّت و...)؛

- ظاهر اینستکه: مراد از این معقد الاجماع (که می گوید باید به ذی المزیّه عمل کرد و آن را بر فاقد المزیّه مقدّم نمود) نزدیک تر کردن ما به واقع، و بخاطر ارجح بودن مدلول آن است، ولو این فهم به قرینۀ فتاوی علمای قدیم و جدید باشد به منوط بودن ترجیح، به صرف اقربیّت الی الواقع.

مؤیّد اوّل:

1 - مثل استدلال آنها به صرف اقربیّت ذی المرجح الی الواقع.

- مثل مطلبی که در کلمات آنها (از جمله آقای اسکافی) است و به زودی در ترجیح به قیاس می آید.

مؤیّد دوّم:

2 - و مثل استدلال (اسکافی) بر ترجیح به موافقت با اصل بخاطر اینکه: ظنّ در خبر موافق با اصل برائت در رساندن او به واقع اقوی است (یعنی چون لا بأس ببیع العذره موافق با اصل حلیّت است و شما به این موافقت ظنّ پیدا می کنید، این ظن شما را بهتر به واقع می رساند تا بیع العذره سحت).

مؤیّد سوّم:

3 - و مثل استدلال مشهور بر ترجیح به مخالفت با اصل به اینکه: غالبا شارع متعرّض بیان اموری (مثل محرّمات) می شود که نیاز به بیان دارند (و لذا ثمن العذره سحت).

اوّلا به بیان شارع نزدیک تر و با شأن او سازگارتر است، ثانیا، تأسیس حکم جدید می کند که شأن شارع است).

مؤیّد چهارم:

4 - و مثل استدلال مرحوم محقق بر ترجیح یکی از دو خبر متعارض، به عمل بیشتر علماء بر آن خبر به اینکه کثرت، امارۀ رجحان است، عمل به رجحان هم واجب است. (چونکه راجح ما را بهتر به واقع می رساند).

بهترین مؤید: موضوعیّت نداشتن مرجّحات:

5 - مضافا بر اینکه: ادّعای حکم عقل به وجوب عمل به اقرب الی الواقع در آن خبرین متعارضین که حجّیّتشان از باب طریقیّت است، ممکن است.

- پس: تأمل کن (در اینکه بین طریقیّت و سببیّت فرق است، یعنی: