متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 302

صرف اقربیّت یک حدیث الی الواقع ذکر کرده اند، حال این اقربیّت از هر راهی که حاصل شود.

- حتّی برخی برای ترجیح، قیاس و استحسان را نیز به همین مناط معتبر دانسته اند.

*مراد از و مثل الاستدلال علی التّرجیح بموافقه الاصل... الخ چیست؟

- بیان دوّمین شاهد بر مدّعای مزبور است و لذا می فرماید:

- وقتی دو حدیث با یکدیگر تعارض می کنند درحالیکه یکی از آن دو موافق اصل عملی بوده و فی المثل دلالت بر عدم وجوب و یا حرمت دارد و دیگری مخالف اصل است یعنی که دلالت بر حکم الزامی دارد، می بینیم که مشهور فرموده اند که:

- موافق اصل مقدّم بوده و راجح است یعنی که اصل را مرجّح قرار داده اند، آن هم صرفا به مناط این که اصل، ظنّ آور است.

- پس: ظنّ حاصله در این طرف اقوی از ظنّ طرف دیگر می شود و یقدّم الاقوی علی الاضعف.

*مراد از و علی التّرجیح بمخالفه الاصل... الخ چیست؟

- بیان سوّمین شاهد بر مدّعای مزبور است و لذا می فرماید:

- اگر دو حدیث با یکدیگر تعارض کنند در حالیکه یکی از آن دو ناقل باشد یعنی که مبیّن حکم جدید مثلا وجوب و یا حرمت خلاف اصل باشد و آن دیگری مقرّر یعنی مؤکّد همان حکم عقلی و اصل برائت عقلی باشد، می بینیم که مشهور گفته اند که خبر ناقل مقدّم است.

- چرا؟

- به این دلیل که شارع مقدّس غالبا اموری را که نیاز به بیان دارند متعرّض شده و بیان کرده است.

پس: لا بدّ این امر را نیز بیان فرموده است، و الظّنّ یلحق الشیء بالاعم الاغلب و بیان هم در دلیلی صورت می پذیرد که ناقل باشد و نه مقرّر.

- پس: ناقل را بگیر.

*مراد از و استدلال المحقق علی ترجیح احد المتعارضین بعمل اکثر الطّائفه... الخ چیست؟

- بیان چهارمین گواه بر مدّعای مزبور است مبنی بر اینکه:

- جناب محقق اوّل هم فرموده است، هر حدیثی که اکثر امامیّه و یا مشهور فقهاء امامیه به آن عمل کرده اند و شهرت عملیّه دارد آن حدیث ارجح است. چرا؟

1 - شهرت عملیۀ عمل اکثر، خود امارۀ ظنیّۀ خارجیّه است که موجب رجحان و قوّت احتمال یکطرف می شود. (صغری)

2 - عمل به راجح هم که واجب است. (کبری)

پس: عمل به حدیثی که موافق مشهور است واجب می شود.