متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 303

- بلاشک اجماع نیز از کلمات همین فقهاء و بزرگان است و در کلام خود این حضرات شواهدی وجود دارد که مراد از اجماع به ترجیح اقرب الدلیلین الی الواقع است.

- بفرمائید که اجمال در کجاست تا که قدر متیقّن گرفته شود؟

*حاصل مطلب در مع انّه یمکن دعوی حکم العقل بوجوب العمل بالاقرب الی الواقع... الخ چیست؟

- بیان سوّمین دلیل شیخنا بر ترجیح به مرجّحات خارجیّۀ مورد بحث است و لذا می فرماید: عقل مستقلّ است به اینکه:

- اگر دو طریق داشته باشیم که احدهما اقرب الطریقین الی الواقع باشد باید که اقرب را گرفت، حال این اقربیّت به واسطۀ هر عاملی و یا مزیّتی که حاصل شود فرقی نمی کند چه خارجی چه داخلی.

*مراد شیخنا از فتأمّل در پایان متن چیست؟

- اشاره به این دارد که قبلا گفته آمد که: مقتضای اصل اوّلی و حکم عقل در متعارضین بر مبنای طریقیّت توقف و رجوع به اصل است و نه ترجیح.

- پس: به حکم عقل نمی توان ترجیح داد.

- بله، به حکم دلیل خاص که نصّ و یا اجماع باشد می توان ترجیح داد و کفایت هم می کند.