متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 312

متن الثانی: فی مرتبه هذا المرجّح بالنّسبه إلی المرجّحات السّابقه.

فنقول: أمّا الرّجحان من حیث الدّلاله، فقد عرفت غیر مرّه تقدّمه علی جمیع المرجّحات. نعم، لو بلغ المرجّح الخارجیّ إلی حیث یوهن الأرجح دلاله، فهو یسقطه عن الحجّیّه و یخرج الفرض عن تعارض الدّلیلین؛ و من هنا قد یقدّم العامّ المشهور أو المعتضد بالامور الخارجیّه الاخر علی الخاصّ.

و أمّا التّرجیح من حیث السّند، فظاهر مقبوله ابن حنظله تقدیمه علی المرجّح الخارجیّ. لکنّ الظّاهر أنّ الامر بالعکس، لأنّ رجحان السّند انّما اعتبر لتحصیل الأقرب الی الواقع، فإنّ الأعدل أقرب إلی الصّدق من غیره، بمعنی أنّه لو فرض العلم بکذب أحد الخبرین کان المظنون صدق الأعدل و کذب العادل، فإذا فرض کون خبر العادل مظنون المطابقه للواقع و خبر الأعدل مظنون المخالفه، فلا وجه لترجیحه بالأعدلیّه. و کذا الکلام فی التّرجیح بمخالفه العامّه، بناء علی أنّ الوجه فیه هو نفی احتمال التقیّه.

ترجمه

رتبۀ مرجّحات خارجیّه ای مثل شهرت فتوائیه که بنفسه معتبر نیستند

- امر دوّم اینکه: در رتبۀ این مرجّح خارجی (یعنی شهرت فتوائیه) است، نسبت به مرجّحات سابقه (از جمله ترجیح دلالی و...)

- پس می گوئیم: اما رجحان از حیث دلالت تقدّمش بر تمام مرجّحات را کرارا متوجّه شدی.

یک استثنا

- بله، اگر مرجّح خارجی (مثل شهرت فتوائی علماء به یک خبر عام) به مرتبه ای برسد که موجب وهن و سستی خبری (مثل خبر خاص) که ارجح دلاله است بشود، این مرجّح خارجی (و یا بلوغ به این مرتبه) آن ارجح دلاله (یعنی خاص) را از حجیّت ساقط می کند، و فرض ما از تعارض دلیلین خارج می شود.

- و از اینجاست که گاهی عامّ مشهور و یا خبر مؤیّد به امور خارجیّه مقدّم می شود بر خاص شاذ.

نسبت این مرجّح خارجی یعنی شهرت فتوائیه به دیگر مرجّحات:

- و امّا ترجیح از حیث سند یا صدور:

- ظاهر مقبولۀ ابن حنظله، تقدیم مرجّح صدوری است بر مرجّح خارجی (چونکه در مقبول اوّل به مرجّحات صدوری مثل اعدلیّت، اوثقیّت و... اشاره شده است).

- امّا ظاهر عمل علماء در این مسأله (بر طبق مرفوعه که اوّل شهرت آمده، بعد مرجّحات صدوری)