متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 314

- اگر در موردی دلیل عام براساس قرائن خاصه اقوای از دلیل خاص شد بلاشک دیگر جای تخصیص نمی باشد بلکه جای تقدیم عام و طرح خاصّ است.

- نکته: بر مبنای مرحوم میرزای نائینی تقدیم خاص بر عام به مناط قرینیّت خاص نسبت به عام است و قرینۀ عرفیّه بر ذی القرینه مقدّم است گرچه به لحاظ دلالت اضعف باشد.

- علی ایّحال: از مرجّحات دلالیّه که بگذریم انما الکلام در اینجاست که در مقایسۀ بین مرجّحات صدوریّه مثل اعدلیّت، اوثقیّت و... با مرجّحات خارجیّۀ غیرمعتبره مثل شهرت عملی، شهرت فتوائی و...

کدامیک نسبت به دیگری رجحان داشته و از حیث رتبه مقدّم می باشد؟

- به عبارت دیگر: در صورت تزاحم این دو دسته از مرجّحات با یکدیگر وظیفۀ ما چیست؟

- پاسخ شیخنا در (و امّا التّرجیح من حیث السّند... الخ) اینستکه:

- از ظاهر مقبولۀ ابن حنظله به دست می آید که مرجّح صدوری بر مرجّح خارجی غیرمعتبر، مقدّم است یعنی که نوبت به مرجّح مضمونی نمی رسد و لذا:

- اگر دو حدیث با یکدیگر تعارض کنند در حالیکه راوی یکی از آن دو اعدل و افقه بوده و دیگری دارای شهرت عملی است، حدیث اوّل رجحان دارد. چرا؟

- بخاطر اینکه امام علیه السّلام در مقبوله، ترجیح به صفات راوی را مقدّم بر همۀ مرجّحات آورد و ترجیح به شهرت را در رتبۀ بعد آورد.

- نکته: مراد از شهرت در اینجا شهرت روائی است که از مرجّحات صدوریّه است لکن بنابر اینکه شهرت روائی غالبا ملازمه با شهرت عملیّه دارد، کاشف از عمل هم می باشد.

*پس غرض شیخ از لکنّ الظّاهر انّ الامر بالعکس... الخ چیست؟

اینستکه: لکن امر به عکس است و مرجّحات مضمونیّه و خارجیّۀ مورد بحث، بر مرجّح صدوری تقدّم دارند. چرا؟

- زیرا که مرجّح صدوری یعنی اعدلیّت و اصدقیّت و... راوی موجب اقربیّت یکی از دو خبر متعارض به سوی واقع شأنی است.

- البته شأنا به معنائی که قبلا گفته آمد که اقربیّت و اقوائیّت....

- حال این امارۀ ظنیّۀ خارجیّه یعنی مرجّح مضمونی مثل شهرت عملیّه، سبب اقربیّت یکی از دو خبر الی الواقع است و با وجود اقرب فعلی، نوبت به اقرب شأنی نمی رسد.

- نکته: این فرمایشات شیخنا با ظن فعلی به وفاق یا قادح بودن ظنّ فعلی به خلاف سازگار است و نه با مبنای مشهور که مناط را ظنّ شأنی می دانند که در هردو طرف وجود دارد.

*چرا امام در مقبوله ترجیح به صفات را مقدّم آورد؟