متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 315

- زیرا: بخش اوّل مرفوعه مربوط به تعارض حدیثین نیست بلکه مربوط به تعارض حکمین است که تنها راه ترجیح در احد الحکمین، افقهیّت و اعدلیّت و... می باشد.

- امّا در بخش دوّم و یا فراز بعدی حدیث که شروع به بیان مرجّحات خبرین متعارضین می کند سخن از مرجّحات مضمونیّه به میان آمده است.

- و امّا گواه بر این مطلب اینستکه: در مرفوعه که از اوّل در مقام علاج متعارضین است در ابتدا ترجیح به شهرت را آورده و سپس ترجیح به صفات را.

*در مقایسۀ مرجّحات جهتیه با مرجّحات مضمونیّه یا خارجیّه غیرمعتبره کدامیک مقدّم اند؟

- فی المثل: دو حدیث با یکدیگر تعارض کرده اند که یکی موافق عام و دارای احتمال تقیّه است و لکن شهرت عملی دارد و دیگری مخالف عامه است و لکن احتمال تقیّه ندارد بلکه شذوذ عملی دارد.

- کدامیک از این دو حدیث مقدم اند؟

- به دو بیان مرجّحات خارجیّۀ غیرمعتبره مقدّم اند:

1 - به همان بیان که در مرجّح صدوری گفته آمد که اقربیّت شأنی و فعلی است.

2 - و به بیان اولویّت: که مرجّح خارجی بر صدوری مقدم گردید.

به عبارت دیگر: قبلا گفته شد که مرجّح صدوری بر مرجّح جهتی مقدم است و المقدّم علی المقدّم، مقدّم.

- پس مرجّح خارجی بر مرجّح جهتی هم مقدّم است و لذا باید که خبر مشهور را گرفت ولو موافق عامه باشد و شاذ را طرح کرد ولو مخالف عامه باشد.

- الحاصل: در این قسمت بحث در بخش اوّل از مرجّحات خارجیّه یعنی امارات ظنیّۀ غیرمعتبره بود که در دو بخش به پایان رسید و دانستیم که بخش اوّل از آن دو بخش مرجّحیّت دارد و لکن بخش دوّم آن فاقد مرجّحیّت هم هست مثل قیاس.

***

تلخیص المطالب

*جناب شیخ مختصرا بفرمائید مرجّح خارجی چه ویژگیهایی دارد؟

- مستقلّ است، یعنی که موقوف به وجود خبرین متعارضین نیست، بلکه با وجود یک خبر قابل تحقّق است، فی المثل:

1 - موافقت با کتاب و سنّت مقطوعه یک مرجّح خارجی مستقلّ است که با وجود یک خبر هم تحقق پیدا می کند.