متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 317

- چون وثوق موافق با مشهور بیشتر است مشمول خذ باوثقهما می شود.

*جناب شیخ به چه حسابی شما یک مرجّحات خارجی مستقل را داخل می کنید در مرجّحات داخلیّه؟

- به حساب اینکه مرجّحات داخلیّه دارای دو نقش اند، برخی دارای یک نقش و برخی دارای نقشی دیگراند.

- این مرجّح خارجی یعنی شهرت فتوائیّه، به اعتبار اینکه می تواند نقش دوّم از آن مرجّحات داخلیّه را ایفاء کند، داخل در آنها می شود.

*جناب شیخ جهت یادآوری و نیز تبیین مطلب فوق الذکر، بفرمائید که نقش اوّلی این مرجّحات

چیست؟

1 - علوّ اسناد است، یعنی خبر عالی السّند بواسطۀ عالی السند بودنش، خبر مرجوح را محتمل الکذب می کند فی المثل:

- یک روایت از زمان امام علیه السّلام تا به امروز بیست واسطه خورده است.

- روایت معارض با آن پنجاه واسطه خورده است.

- حال: آن که قلیل الواسطه است، علوّ اسناد دارد، که این خود یکی از مرجّحات است.

پس این روایت قلیل الواسطۀ دارای علوّ اسناد، رجحان دارد بر آن کثیر الواسطه.

- زیرا احتمال کذبش کمتر است از آنکه کثیر الواسطه است.

2 - مخالفت با عامه است، بدین معنا که خبر مخالف با عامه، خبر موافق با عامّه را محتمل الکذب می کند.

نکته: بنابر قول چهارم، علّت عمل به مخالف عامّه، احتمال تقیّه در موافق است.

*جناب شیخ نقش دوّم مرجّحات داخلیّه چیست و مربوط به کدامیک از این مرجّحات است؟

- بیان احتمال غریبی مثل مثلا عدم صدور در خبر مخالف مشهور بوده و مربوط به مرجّحاتی مثل اعدلیّت، اوثقیّت و... می باشد، فی المثل:

- راوی یکی از دو خبر اعدل و راوی آن دیگری عادل است. در اینجا اعدل نمی گوید که عادل محتمل الکذب است، یعنی طرف مرجوح را محتمل الکذب نمی کند، بلکه عقل می گوید یک احتمال غریبی در آن عادل وجود دارد که در این اعدل وجود ندارد و آن احتمال عدم صدور است، بدین معنا که ممکن است صادر نشده باشد، و هکذا در اوثق....

*انّما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: در ما نحن فیه نیز خبری که موافق با فتوای مشهور است این نقش دوّم مرجّحات داخلیه را ایفاء می کند. چرا؟