متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 318

- چونکه می گوید در آن که مخالف فتوای مشهور است، احتمال غریبی مثل عدم صدور هست که در من موافق مشهور بعید است.

*جناب شیخ حرف مستشکل در طریق معتبر کردن مرجّح خارجی یعنی شهرت فتوائیّه چیست؟

- می گوید مستفاد از روایات و اجماع اینستکه: مرجّح خارجی خودش باید قائم به خبر باشد، بدین معنا که خود خبر مثلا اوثق باشد نه اینکه شما آن را ارجاع دهید به خبر، و حال آنکه شما آن مرجّح خارجی را ارجاع دادید به مرجّحات داخلیّه.

- به عبارت دیگر: شما یکی مزیّتی را از طریق امارۀ ظنیّه حاصل کرده اید که دلیل بر بی اعتباری آن وجود دارد.

- درست است که دلیل بر بی اعتباری امارۀ ظنیّه نداریم لکن یک قاعده ای هست که می گوید: چیزی را که علم به اعتبارش نداری. کانّ علم داری به بی اعتباری اش.

- در اینجا ما شک داریم که آیا خود شهرت فتوائیّه به عنوان یک مرجّح خارجی حجّت است یا نه؟

- وقتی به اعتبار آن شک داریم کانّ علم به بی اعتباری آن داریم، و لذا این امارۀ ظنیّه ملحق می شود به قیاس که دلیل بر بی اعتباری آن داریم.

- الحاصل: همانطور که اگر احد الخبرین در مقام حجیّت، موافق با قیاس باشد به دلیل نداشتن اعتبار شما نمی توانید آن را بر دیگری ترجیح دهید.

- همینطور هم در اینجا که مزیّت حاصله موافق با یک امارۀ ظنیّۀ فاقد اعتبار همچون شهرت فتوائیّه است، خود بی اعتبار است، و لذا کاشفیت آن از وجود عیب در طرف دیگر یعنی مرجوح، فاقد اعتبار است.

- پس: امارۀ ظنیّه ای که اعتبار خودش معلوم نیست، نه حجیّت درست کن است و نه ترجیح درست کن.

*جناب شیخ پاسخ شما به این اشکال چیست؟

- اینستکه: اتّفاقا مرجّحات خارجی نیز قائم به نفس دلیل است، یعنی که عنوان لا ریب فیه و لا یریبک... بر همین خبر موافق للمشهور نیز صدق می کند.

- بالاتر از آن امام علیه السّلام فرمودند: مخالف عامه را بگیر، چرا که رشد در آن است.

یعنی که این تعلیل انّ الرّشد مربوط به مرجّحات خارجیّه است، البته بنابر وجه ثانی.

الحاصل: ما به معونۀ فتاوای علما فهمیده ایم که مناط این مرجّحات اقربیّت الی الواقع است.

*جناب شیخ آیا شاهدی هم بر این مدّعی دارید؟

- بله، شواهدی وجود دارد که ما به مواردی از آن اشاره می کنیم:

1 - شاهد اوّل: سیرۀ برخی از علمای قدیم و جدید است بر اینکه صرف اقربیت یک حدیث الی الواقع