متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 319

را مناط ترجیح آن گرفته اند.

- حتی افرادی مثل اسکافی یا به تعبیر دیگر ابن جنید، استفادۀ از قیاس را برای درست کردن ترجیح جایز می داند.

- می گوید: گرچه قیاس نمی تواند دلیل باشد و با آن حکم شرعی درست نمی شود و در این راستا باطل است، لکن می تواند که مرجّح واقع شود.

- فی المثل: دو خبر واحد عادل داریم: یکی می گوید فلان مورد واجب است، دیگری می گوید غیرواجب است. حال:

- یکی از این دو، مثلا آنکه می گوید واجب است، با یک قیاسی مطابق است.

- ما نیز باید که به یکی از این دو عمل کنیم.

- چه بهتر که به آنی عمل کنیم که مطابق با قیاس است و این عمل به قیاس نیست. چرا؟

عزیرا هردو خبر معتبراند بدین معنا که راوی هر دو خبر عادل اند و به دنبال این هستند که ما را به واقع برسانند.

- از آنجا که قیاس مفید ظنّ است، خبری که مطابق با قیاس است، ما را بهتر به واقع می رساند.

- به عبارت دیگر: خبری که می گوید: فلان مورد واجب است مطابق با یک ظنّ قیاسی است که خبر دیگر فاقد این ظن است و لذا دارای مزیّتی است که ما را بهتر به واقع می رساند.

2 - شاهد دوّم اینکه مشهور موافق با اصل را مقدّم داشته اند بر مخالف با اصل، یعنی که اصل را مرجّح قرار داده اند. فی المثل:

- یک دلیل می گوید: ثمن العذره سحت. این حرام است.

- دلیل دیگر می گوید: لا بأس ببیع العذره. این حلال است.

- خبر اوّل که می گوید: حرام، ناقل است، چرا که اصل اوّلی حلیّت است و لذا اینکه می گوید بیع عذره حرام است ما را نقل داده است.

- خبر دوّم که می گوید: حلال است، مقرّر است یعنی که مؤکد است، چرا که اصل اوّلی حلیّت اشیاء است.

- حال سوال اینستکه: آیا حازر یا ناقل که ثمن العذره باشد مقدّم است بر مبیح یا مقرّر که لا بأس ببیع العذره؟ یا که بالعکس مبیح و مقرّر مقدّم بر حازر و ناقل؟

* سیّد مجاهد می گوید: مقرّر و مبیح مقدّم است بر حازر و ناقل. چرا؟

- زیرا اصل، حلیّت اشیاء است و لا بأس ببیع العذره که می گوید بیع عذره حلال است، موافق با اصل است.