متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 320

- موافق با اصل هم مفید ظنّ به اقربیّت الی الواقع است.

- پس ما بوسیلۀ لا بأس ببیع العذره بهتر به واقع می رسیم، و لذا آن را مقدّم می داریم.

- از طرف دیگر این خبر با آن فرمایش پیامبر که می فرماید: بعثت علی الشریعه السّمحه السّهله مطابقت دارد، و لذا ما را بهتر به آن شریعت سهله و سمحه می رساند.

* در مقابل دیگران می گویند: حازر یا ناقل مقدّم بر مبیح است. چرا؟ زیرا:

1 - التأسیس خیر من التأکید، خبری که می گوید حرام است تأسیس است.

2 - شأن شارع بیان محرّمات است و لذا شارع نمی آید بگوید مثلا آب حلال است، بلکه می گوید: ربا حرام است، زنا حرام است، غصب حرام است و هکذا....

- پس: خبری که می گوید: ثمن العذره حرام است با شأن شارع بهتر سازگار است و لذا ما را بهتر به واقع می رساند.

3 - شاهد دیگر: استدلال مرحوم محقّق است بر ترجیح یکی از دو خبر متعارض به سبب عمل اکثریت علماء به آن خبر. چرا؟

- زیرا کثرت، خود امارۀ رجحان است، عمل به رجحان هم واجب است، چونکه ما را بهتر به واقع می رساند.

*جناب شیخ مقدّمه بفرمائید چه تفاوتی میان طریقیّت و سببیّت وجود دارد؟

- از نظر مشهور، حجیّت اخبار طریقی است، بدین معنا که مصلحت مربوط به واقع است و لذا ما به اخبار عمل می کنیم تا به آن واقع برسیم.

- فی المثل: خبر واحد یک طریق است یا به تعبیر دیگر یک پل است برای رسیدن به واقع، یعنی که خودش موضوعیّت ندارد.

- تعداد کمی از علماء هم قائل اند به اینکه حجیّت اخبار سببی است، یعنی که مصلحت قائم به خود خبر است و خبر مصلحت ساز است.

- به عبارت دیگر، از آنجهت که زراره نقل می کند که نماز ظهر واجب است، نماز ظهر مصلحت دار می شود.

- به نظر ما که شیخ انصاری هستیم، حق با مشهور است، یعنی که حجّیت این اخبار طریقیّت و رسیدن به واقع است.

*مراد شیخنا از فتأمّل در پایان متن مربوط به مسألۀ مورد بحث چیست؟

- دستور به دقت و تأمّل در این تفاوت طریقیّت و سببیّت است، یعنی:

- اگر ما قائل به سببیّت شویم به این معناست که هر دو خبر دارای مصلحت اند.