متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 340

1 - حدیث مخالف قران دارای مرجّح جهتی یعنی مخالفت با عامه است و احتمال تقیّه در آن نیست.

2 - امّا حدیث مطابق و یا موافق با قرآن، مطابق با عامّه است و لذا احتمال تقیّه در آن هست.

- اینجا نیز جای ترجیح مخالفه العامّه نیست و موافقه الکتاب مقدم است. چرا؟

- چون علّت ترجیح به مخالفت عامه این است که احتمال تقیّه در آن وجود نداشته و صدور آن برای بیان واقع قوی است.

- در ما نحن فیه هم، موافقه القران، قرینه است که در هیچیک از این دو حدیث احتمال تقیّه وجود ندارد چرا؟ بخاطر اینکه موافق با عامّه، موافق با قران است، و به فرض احتمال تقیّه هم می گوئیم در قران که احتمال تقیّه وجود ندارد، این حدیث موافق با قران است پس در این حدیث هم احتمال تقیّه وجود ندارد.

- نکته: برمبنای اینکه ترجیح به مخالفت با عامّه به مناط اقربیّت الی الواقع باشد، مرجّح مضمونی است.

- گفته شد که اگر دو مرجّح مضمونی باهم تزاحم نمودند وظیفۀ فقیه است که با اجتهاد خودش بینهما را معالجه کند و تقدّم رتبی در آنجا نیست.

*مراد از و علی المرجّحات الخارجیّه؛... الخ چیست؟

- تقدیم ترجیح به موافقه الکتاب است بر مرجّحات خارجیّۀ غیرمعتبره مثل شهرت فتوائیّه و عملیّه و... و لذا می فرماید فرض کنید که: حدیث مخالف قرآن راویش افقه است و روایت فرد افقه کاشف از عمل او می باشد تا بشود مرجح مضمونی. امّا حدیث دیگر موافق با قرآن است ولو راوی آن فقیه و عادل است.

- باز خبر موافق قرآن رجحان دارد و جای ترجیح به موافقه الکتاب است و نه جای مرجّح مضمونی.

چرا؟ چونکه حدیث موافق کتاب، با کتاب که قطعی السّند است موافق است و اعدلیّت و افقهیّت راوی به پای قعطی السّند و الصدور نمی رسد.

*پس مراد از و لو فرضنا الاماره المذکوره مسقطه لدلاله الخبر و الکتاب المخالفین لها عن الحجیّه...

الخ) چیست؟

اینستکه: بله؛ در یک فرض امکان دارد که حدیث مخالف کتاب، دارای مرجّح مضمونی قوی تری فعلا باشد که در آن صورت دیگر نوبت به ظاهر الکتاب نمی رسد یعنی که آن امارۀ برتر این را از حجّیّت می اندازد، فی المثل:

- حدیث مخالف دارای شهرت عظیمۀ روائی و عملی است و با وجود ظنّ فعلی به ظاهر حدیث مخالف، دیگر نوبت به ظنّ شأنی نمی رسد.

- البته این مطلب بنابراینستکه: حجیّت ظواهر مشروط و مقیّد باشد به نبود ظنّ شخصی برخلاف آن و الاّ باز هم جای این ترجیح نیست.