متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 341

متن إذا عرفت ما ذکرنا، علمت توجّه الإشکال فیما دلّ من الأخبار العلاجیّه علی تقدیم بعض المرجّحات علی موافقه الکتاب کمقبوله ابن حنظله، بل و فی غیرها ممّا اطلق فیها التّرجیح بموافقه الکتاب و السّنّه؛ من حیث إنّ الصّوره الثّالثه قلیله الوجود فی الأخبار المتعارضه، و الصوره الثّانیه أقلّ وجودا بل معدومه، فلا یتوهّم حمل تلک الأخبار علیها و إن لم تکن من باب ترجیح أحد المتعارضین؛ لسقوط المخالف عن الحجّیّه مع قطع النّظر عن التّعارض.

و یمکن التزام دخول الصّوره الأولی فی الأخبار التی اطلق فیها التّرجیح بموافقه الکتاب، فلا یقلّ موردها، و ما ذکر - من ملاحظه التّرجیح بین الخبرین المخصّص أحدهما لظاهر الکتاب - ممنوع. بل نقول: إنّ ظاهر تلک الأخبار - و لو بقرینه لزوم قلّه المورد بل عدمه، و بقرینه بعض الرّوایات الدّالّه علی ردّ بعض ما ورد فی الجبر و التّفویض بمخالفه الکتاب(1) مع کونه ظاهرا فی نفیهما -: أنّ الخبر المعتضّد بظاهر الکتاب لا یعارضه الخبر الآخر و إن کان لو النفرد رفع الید به عن ظاهر الکتاب.

و أمّا الإشکال المختصّ بالمقبوله من حیث تقدیم بعض المرجّحات علی موافقه الکتاب، فیندفع بما أشرنا إلیه سابقا: من أنّ التّرجیح بصفات الرّاوی فیها من حیث کونه حاکما، و أوّل المرجّحات الخبریّه فیها هی شهره إحدی الروایتین و شدوذ الاخری، و لا بعد فی تقدیمها علی موافقه الکتاب.

ثمّ إنّ الدّلیل المستقلّ المعاضد لأحد الخبرین حکمه حکم الکتاب و السّنّه فی الصّوره الاولی.

و أمّا فی الصّورتین الأخیرتین، فالخبر المخالف له یعارض مجموع الخبر الآخر و الدّلیل المطابق له، و الترجیح هنا بالتعاضد لا غیر.

ترجمه

اشکال اوّل: مطلب شما برخلاف مقبوله است:

- وقتی به آنچه ما در بحث قبل آوردیم توجّه پیدا کردی، خواهی دانست که (از دو ناحیه) اشکال متوجه (مطلب ما) می شود:

1 - یکی در آنچه که اخبار علاجیّه (مثل مقبوله) بر آن دلالت دارد، و آن تقدیم بعض از مرجّحات (مثل اعدلیّت و...) است بر موافقت کتابی (و حال آنکه شما مدّعی شدید که موافقت کتابی مقدّم است بر تمام مرجّحات).

- بلکه در غیرمقبوله (یعنی روایت سوّم و چهارم از این اخبار) ترجیح به موافقت کتاب و سنّت به