متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 343

دفع می شود به آنچه سابقا گفتیم به اینکه:

- ترجیح به صفات راوی (مثل اعدلیّت و...) در مقبوله، از جهت حکمین است (و حال آنکه بحث ما در مرجّحات خبرین است)، و اوّل مرجّح از مرجّحات خبریّه در مقبوله، شهرت یکی از دو روایت و شاذ بودن روایت دیگر است، و لذا بعدی در تقدیم شهرت بر موافقت کتاب وجود ندارد.

- سپس اینکه: دلیل مستقلّ معاضد یکی از دو خبر متعارض (یعنی اجماع عام موافق احد الخبرین است) حکمش، حکم کتاب و سنّت در صورت اوّل از مخالفت (یعنی عام و خاص مطلق) است (یعنی که اعمال ترجیح در اینجا وجود ندارد و لذا در صورت اوّل از مخالفت باید به لا تکرم زیدا العالم عمل کرد که منافی با اکرم العلمای اجماعی است، چرا که خاص دلالی بر عام تقدم دارد).

- و اما در دو صورت اخیر (که مخالفت به نحو تباین کلّی و یا جزئی است) آن خبر مخالف با کتاب (یعنی لا تکرم زیدا العالم) که معارضه می کند با خبر دیگر (یعنی اکرم العلماء) و دلیل مطابق با آن خبر (یعنی اجماع)، اعمال ترجیح وجود دارد (بدین معنا که باید خبری را که موافق با اجماع است بر آن خبر مخالف ترجیح داد) و ترجیح در اینجا به تعاضد است و لا غیر.

تشریح المسائل

*حاصل سخن در بحث قبل چه شد؟

- این شد که ترجیح به موافقت کتاب و سنّت متواترۀ قطعیّه بر تمام مرجّحات دیگر مقدّم است؟

*انما الکلام در این قسمت چیست؟

- دو سوال است که پاسخ اساسی و جدّی می طلبد:

1 - چرا در حدیث مقبولۀ ابن حنظله که یکی از مهم ترین احادیث در باب متعارضین است در ابتدا ترجیح به صفات راوی را مطرح کرده و آن را ملاک قرار داده است و در رتبۀ بعدی ترجیح به شهرت روائیّه را عنوان فرموده و پس از آن دو ترجیح به موافقت کتاب و سنّت و همچنین مخالفت با عامّه، را مطرح کرده است؟

- به عبارت دیگر: اگر ترجیح به موافقت کتاب و سنّت متواترۀ قطعیّه بر همۀ مرجّحات مقدّم است، چرا در مقبوله متأخر از دو دستۀ دیگر از مرجّحات آمده است؟

*مراد شیخنا از اذا عرفت ما ذکرنا،... الخ چیست؟

- پاسخ به سؤال فوق الذکر است: لذا می فرماید:

* امّا نسبت به ترجیح به صفات پاسخش اینستکه: صدر مقبوله که مربوط به مرجّحات صفاتی و صدری است در رابطۀ با خبرین متعارضین نیست بلکه در رابطۀ با حکمین و قاضیین است که مرجّح در آنجا همین ترجیح به صفات مطرح است که عمدتا هم به افقهیّت است و لذا ربطی به ما نحن فیه ندارد و