متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 347

تلخیص المطالب

*مرجّح خارجی مستقلّ معتبر خود بر چند قسم است؟

- بر دو قسم است:

1 - قسم اوّل، مرجّحی است که مؤیّد مضمون و محتوای یکی از دو خبر معارض است. فی المثل:

- یک خبر می گوید: شرب تتن حلال است. خبر دیگری می گوید: شرب تتن حرام است.

- خبری که می گوید: شرب تتن حلال است، موافق کتاب است، چرا که در کتاب آمده است: احلّ لکم ما فی الارض جمیعا، البته جز مواردی که در کتاب و سنّت استثناء شده.

- حال این موافقت با کتاب، مؤید این خبر است.

2 - قسم دوّم، مرجّحی است که مؤید مضمون و مفاد یکی از دو خبر معارض نمی باشد فی المثل:

- یک خبر می گوید: ثمن العذره سحت، خبر دیگر می گوید: لا بأس ببیع العذره.

- لا بأس ببیع العذره، موافق با اصل است. چرا؟

- زیرا اصل برائت، اصل حلیّت است، خبر مزبور هم دلالت بر حلیّت می کند و لذا موافق با اصل است.

- البته؛ این موافقت با اصل گرچه خود یک مزیّت است، لکن از آنجا که اصل در طول دلیل و رتبه مؤخر از آن است، نمی تواند که مؤیّد بر دلیل باشد.

*کدامیک از این دو قسم مرجّح مذکور محلّ بحث است؟

- قسم اوّل، یعنی موافقت احد الخبرین با کتاب یا سنّت قطعیّه.

*نظر صاحب معارج در اینجا چیست؟

- اینستکه: احد الخبرین که موافق با کتاب است، بر آن دیگری ترجیح دارد، و لذا با دو دلیل بر این ترجیح استدلال کرده است. فی المثل:

- یک خبر می گوید: شرب تتن حلال است. خبر دیگری می گوید: شرب تتن حرام است.

- خبری که می گوید: حلال است، مضمونش موافق با کتاب است چونکه در کتاب هم آمده است که خلق لکم ما فی الارض جمیعا.

- ایشان استدلال کرده است بر این ترجیح موافقت با کتاب به اینکه:

- خبر موافق با کتاب مقدّم است بر آن خبر مخالف با کتاب.

*دلیل اوّل ایشان چیست؟

اینستکه: کتاب خود یک دلیل مستقلّ است و لذا مؤیّد آن خبری است که مضمونش موافق با این کتاب است.

- گرچه هردو خبر یعنی هم موافق کتاب و هم مخالف کتاب حجّت اند، چرا که با یکدیگر در تعارض