متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 35

*مراد شیخنا از و امّا علی القول بکونه مجازا... الخ چیست؟

- اینستکه: پاسخ مذکور بر مبنای مشهور قدماء را نمی پذیرد و معتقد است که تخصیص نیز خیلی زیاد است تا آنجا که گفته اند ما من عامّ الاّ و قد خصّ و لذا بر این مبنا کار دشوار می شود.

*پس مراد ایشان از نعم،... الخ چیست؟

اینستکه: بر مبنای سلطان و مشهور متأخرین هم در یک فرض تقدیم عام بر مطلق مشکل می شود و آن در فرضی است که:

- عموم عام نیز همچون اطلاق مطلق از راه مقدّمات حکمت درست شود در مثل: احلّ اللّه البیع و حرّم الرّبوا، و در مثل: الماء اذا بلغ قدر کرّ

- در اینجا نیز هرکدام صلاحیت بیانیّت بر دیگری را دارد و جلو مقدّمات حکمت را در دیگری سدّ می کند و لذا تقدیم مشکل می شود.

*حاصل مطلب در و ممّا ذکرنا یظهر حال التقیید مع سائر المجازات چیست؟

اینستکه: از مباحثی که در رابطۀ با تخصیص و تقیید گذشت، حکم دوران بین تقیید و سایر مجازات روشن می شود و آن اینستکه:

* التّقیید مقدّم علی التّخصیص و هو مقدّم علی سائر المجازات.

* و المقدّم علی المقدّم، مقدّم.

- فالتّقیید مقدّم علی سایر المجازات.

- فی المثل: در مثل: اعتق رقبه و لا تعتق الرّقبه الکافره، اگر اطلاق را قید بزنیم کار تمام است و لکن در صورتی که آن را مقیّد نکنیم باید که در کلام بعدی تصرّف کرده و آن را حمل بر کراهت و امثال آن بکنیم.

- امّا مجاز اوّل اولی می باشد چرا که اغلب و اکثر است.