متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 36

متن و منها: تعارض العموم مع غیر الإطلاق من الظّواهر. و الظّاهر المعروف تقدیم التّخصیص لغلبته و شیوعه.

و قد یتأمّل فی بعضها، مثل ظهور الصیغه فی الوجوب؛ فإنّ استعمالها فی الاستحباب شایع أیضا، بل قیل بکونه مجازا مشهورا(1) ، و لم یقل ذلک فی العامّ المخصّص، فتأمّل.

و منها: تعارض ظهور بعض ذوات المفهوم من الجمل مع بعض.

و الظّاهر تقدیم الجمله الغائیّه علی الشّرطیّه، و الشّرطیّه علی الوصفیّه.

ترجمه

تعارض عام با غیر مطلق از سایر ظواهر:

اشاره

- و از جملۀ مرجّحات نوعیّه (یا اظهر و ظاهرهای نوعیّه)، تعارض عموم (مثل: اکرم العلماء) با غیر مطلق از دیگر ظواهر (مثل: ینبغی اکرام زید العالم) هست.

- آنچه که ظاهرا معروف است، مقدّم داشتن تخصیص بر عام (یعنی اکرم العلماء) است به دلیل غلبۀ تخصیص (چون که التّخصیص اولی من المجاز) و شیوع آن.

- گاهی هم در بعض از این ظواهر تأمّل می شود مثل ظهور صیغۀ (اکرم العدول) در وجوب، چرا که استعمال صیغۀ افعل در استحباب نیز شایع است، بلکه گفته شده است که (ظهور افعل) در استحباب، مجاز مشهور است، لکن کسی نگفته است که تخصیص عام مجاز مشهور است.

- پس: تأمّل کن (و بگو مثال دوّم نیز مثل مثال اوّل است، چونکه ما من عامّ الاّ و قد خصّ) و لذا عام مخصّص هم مجاز مشهور است.

تقدیم مفهوم جملۀ غائیّه بر مفهوم جملۀ شرطیّه، و مفهوم جملۀ شرطیّه بر مفهوم

جملۀ وصفیّه:)

- و از جمله مرجّحات نوعیه، تعارض ظهور (و یا مفهوم) بعضی از جملات دارای مفهوم از جمل است با مفهوم بعضی دیگر.

- ظاهر، تقدیم (مفهوم) جملۀ غائیه بر (مفهوم) جملۀ شرعیّه، و شرطیّۀ به وصفیّه است.

***

تشریح المسائل

*مراد از و منها: تعارض العموم مع غیر الاطلاق من الظّواهر... الخ چیست؟

- بحث در مسألۀ ثالثه از مسائل مرجّحات نوعیّۀ اظهر بر ظاهر است و لذا می فرماید: