متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 363

1- (1) - قاله السیّد المجاهد فی مفاتیح الاصول: 708.

2- (2) - الوسائل 88:18، الباب 9 من أبواب صفات القاضی، الحدیث 44.

3- (3) - الوسائل 87:18، الباب 9 من أبواب صفات القاضی، الحدیث 39، و الاحتجاج 304:2.

حاکم بر دلیل اصل استصحاب (یعنی لا تنقض الیقین...) است.

- چرا؟

- زیرا مؤدّای اخبار علاجیّه (یعنی اذن فتخیّر و حجّت قرار دادن و) جواز عمل به خبر مخالف حالت سابقه (یعنی ثمن العذره سحت و حکم به حرمت) و التزام (ما) به ارتفاع حالت سابقه است.

- پس: همانطور که آیۀ نباء (به عنوان دلیل) دلالت دارد بر تعیین عمل به خبر مخالف حالت سابقه، و در صورت سلامت این خبر (ثمن العذره...) از معارض، حاکم (و یا به تعبیر درست تر وارد) بر دلیل اصل استصحاب است (چون که موضوع استصحاب یعنی شک را برمی دارد).

- همینطور هم، اخبار علاجیّه که دلالت دارد بر جواز عمل به خبر مخالف حالت سابقه (یعنی ثمن العذره...) که مکافیء و مساوی با معارض خودش (یعنی لا بأس...) است، حاکم بر دلیل استصحاب (یعنی لا تنقض...) است، بدون هیچگونه فرقی (یعنی در آن صورتی که ثمن العذره سحت، سالم از معارض بود، کاری از استصحاب برنمی آمد، اکنون هم که معارض مکافی پیدا کرده، باز هم کاری از استصحاب برنمی آید و شما بر طبق اخبار علاجیّه مخیر هستید. یعنی می توانید به لا بأس عمل کرده بگوئید حلال است و یا به ثمن العذره... عمل کرده بگوئید حرام است).

پاسخ دوّم به توهم سید مجاهد:

- ثانیا: به فرض قبول تعارض توهّم شده از جانب شما، اخبار تخییر (یعنی علاجیّه) اولی به ترجیح اند؛ اگرچه نسبت این اخبار (که دلیل تخییر است) بالاتنقض الیقین (که دلیل اعتبار استصحاب است)، عموم و خصوص من وجه است. چرا؟

- زیرا اخبار علاجیّه اقلّ موردا است (یعنی مورد این اخبار تنها خبرین متعارضین متکافئین است و شما با استصحاب می خواهید این یک مورد را هم از بین ببرید).

- پس: تخصیص ادلۀ اصول تعیّن پیدا می کند (یعنی باید بگوئید بله درست است که لا بأس موافق با حالت سابقه است و لا تنقض می گوید به این عمل کن، و لکن در اینجا نه، یعنی که استصحاب را تخصیص می زنیم)، چرا؟

- زیرا تخصیص در اخبار تخییر، موجب اخراج کثیری بلکه اکثر از موارد این اخبار می شود، به خلاف تخصیص ادلۀ اصول (که با تخصیص دچار چنین مسأله ای نمی شوند).

پاسخ سوّم به توهّم سید مجاهد:

- به علاوه اینکه: بعضی از اخبار تخییر اصلا در مورد جریان اصول وارد شده اند، مثل:

1 - مکاتبۀ عبد اللّه بن محمد نسبت به ابی الحسن ثالث (یعنی امام دهم) که وارد شده است در انجام دو رکعت نماز صبح در محمل (که فرمودند: انت موسّع).