متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 365

وجود دارد، هم اخبار تخییر به مناط متعارضین متعادلین جریان می یابد.

2 - و یا مواردی است که شک در اصل تکلیف است و منشاء شک هم تعارض نصّین است که در اینصورت نیز هم اخبار تخییر جاری می شود و هم ادلۀ برائت.

*انما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: به چه دلیل شما در این مادّۀ اجتماع از ادلّه التّخییر استفاده می کنید و از ادلّۀ اصول عملیّه استفاده نمی کنید.

*حاصل سخن شیخنا در و یندفع:... الخ چیست؟

اینستکه: به چهار دلیل ما اخبار تخییر را در اینجا بر ادلّۀ اصول عملیّه ترجیح داده و بر آنها مقدّم می داریم:

* دلیل اوّل اینکه: اخبار تخییر یا حاکم بر ادلّۀ اصول عملیّه هستند و یا وارد بر آنها یعنی:

- اگر اصل عملی، عقلی باشد، اخبار تخییر وارد بر آن هستند چونکه موضوع اصل عقلی عدم البیان است و احتمال عقاب....

- با وجود بیان شرعی مبنی بر تخییر بین المتعارضین بیان آمده و لذا احتمال عقاب قطعا رفته است.

- و در اصطلاح: اذا جاء البیان ارتفع عدم البیان و اذا جاء المؤمن ارتفع احتمال العقاب و هذا هو معنی الورود.

- و امّا اگر اصل عملی شرعی باشد، خوب اخبار تخییر به برکت ادلّۀ حجیّت حاکم بر اینها هستند.

- توضیح ذلک، اینکه:

- اگر شک ما در موردی در اصل تکلیف و یا مکلّف و یا مکلّف به باشد چه با حالت سابقه و چه بدون حالت سابقه، پای متعارضینی هم در میان نباشد.

- اگر به حسب فرض یک حدیثی هم که معتبر بوده و جامع شرائط حجیّت است قائم بشود بر وجوب ظهر و یا برخلاف حالت سابقه چه می کردیم؟

- بلاتردید این خبر بر آن اصول حاکم است و تنزیلا موضوع آنها را که شک، و عدم العلم است از بین می برد. چرا؟

- زیرا که ادلّۀ حجیّت خبر عادل می گوید: صدّق العادل یعنی که نزّل خبره منزله العلم.

- یعنی کانّ شکّی نداری و تنزیلا شک را نادیده بگیر و این همان معنای حکومت است.

- و یا فی المثل: اگر دو خبر جامع شرائط، در رابطۀ با فلان موضوع با یکدیگر تعارض کنند و تعارض آنها منشاء شبهه شود دو صورت خواهد داشت:

- اگر حالت سابقه داشته باشد، خوب علی القاعده استصحاب می شود.