متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 366

- و اگر حالت سابقه ندارد بلکه شک در تکلیف است، برائت جاری می شود و چنانچه شکّ در مکلّف به است، احتیاط جاری می شود.

*انما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: ما در خصوص متعارضین دلیل خاص داریم که جای تخییر است و نه جای اصل عملی و یا وجود این اخبار تنزیلا شکی باقی نمی ماند تا که نوبت به اصل برسد.

*مراد از مع انّه لو فرض التّعارض المتوهّم... الخ چیست؟

* بیان دوّمین دلیل بر تقدیم و ترجیح اخبار تخییر بر ادلّۀ اصول در مسأله است و لذا می فرماید:

- اگرچه نسبت میان اخبار تخییر و ادلّۀ اصول، عموم و خصوص من وجه است و این دو دسته در مادّۀ اجتماع تعارض می کنند، لکن گذشت که:

- اگر احد العامین من وجه قلیل الافراد و عام دیگر کثیر الافراد باشد، باید که مادّۀ اجتماع را به عام قلیل الافراد بدهیم تا که تخصیص قبیح و مستهجن پیش نیاید.

- حال: در ما نحن فیه، اخبار تخییر اختصاص به متعارضین دارند و لکن اخبار استصحاب شامل موارد فقدان نصّ، اجمال نصّ، تعارض نصّین، شبهات موضوعیّه می شود و لذا این عمومات کثیر الافراد می باشند و تخصیص یک دسته از افراد آن مستهجن نمی باشد.

- بنابراین: عمومات ادلّۀ اصول را تخصیص می زنیم و عام قلیل الافراد که ابی از تخصیص است به حال خود باقی می ماند.

*مراد شیخ از مع انّ التّخصیص فی اخبار التّخییر یوجب اخراج کثیر من مواردها بل اکثرها... الخ

چیست؟

- بیان سوّمین دلیل بر تقدیم اخبار تخییر بر ادلّۀ اصول در مسأله است و لذا می فرماید:

- به فرض که اخبار تخییر هم فی نفسها کثیر الافراد باشند و لکن اذا دار الامر بین اینکه عمومات اخبار تخییر را تخصیص بزنیم تا تخصیص کثیر و یا اکثر لازم آید، یا که عمومات ادلّۀ اصول را تخصیص بزنیم تا تخصیص اقل و یا حداکثر قلیل لازم آید، باز تخصیص اقلّ یا قلیل اولویّت دارد و عقلائی است و تخصیص کثیر یا اکثر قبیح و مستهجن است.

*مراد از مع ان بعض اخبار التخییر ورد فی مورد جریان الاصول، مثل... الخ چیست؟

- بیان چهارمین دلیل بر تقدّم مزبور است و لذا می فرماید:

- برخی از اخبار تخییر در مورد جریان اصول عملیه وارد شده و اخصّ موردا است و حال آنکه اصول عملیه اعمّ موردا می باشند.

- روشن است که باید خاص را بر عام مقدّم داشت که پس از آن به ضمیمۀ عدم القول بالفصل، حکم