متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 392

- چنانچه از آنها بپرسیم که چرا؟ می گویند چون موافق با اصل است.

- و یا در مورد استصحاب، اگر دو دلیل داشته باشیم که یکی از آن دو موافق با استصحاب باشد، آن را مقدّم می کنند بر آن خبر مخالف با استصحاب. چه پاسخ می دهید؟

- می گوئیم: این دسته از علماء که دست به چنین کاری زده اند از قدماء هستند، چونکه از نظر قدمای از اصحاب اصل استصحاب از ادلۀ ظنیّه است، یعنی که اگر ما چیزی را با استصحاب ثابت کردیم، کانّ با یک دلیل ظنّی مثل روایت اثبات کرده ایم. به عبارت دیگر: آنها معتقد بوده اند که استصحاب مفید ظن است، و حال آنکه ما می گوئیم: اگر شک کردی که آیا بازهم وضوء داری یا نه؟ بگو وضو دارم گرچه ظنّ به وضو داشتن پیدا نکنی. در نتیجۀ این اعتقاد، برائت هم می شود از ادلّه، چراکه آنها برائت را هم از طریق استصحاب ثابت کرده اند.

- پس: وقتی استصحاب از امارات باشد، برائتی هم که با استصحاب ثابت می کنند می شود از امارات.

- الحاصل: اگر فی المثل: دو خبر مثل: ثمن العذره سحت، و لا بأس ببیع العذره در صورتی که عداله و روایه متکافئین باشند، یعنی که راوی هردو عادل باشد، هردو شهرت روائی داشته باشند، درحالیکه یکی از آن دو موافق اصل است، برطبق اخبار علاجیّه شما مخیّر هستید که به یکی از این دو خبر ولو آنکه موافق اصل نیست عمل کنید و آن دیگری را که موافق اصل است کنار بگذارید، پس بساط ترجیح از اینجا برچیده شد.

*حرف سید مجاهد در این مسأله چیست؟

- می گوید: همانطور که اخبار علاجیّه می گوید: شما مخیّر هستید و می توانید به هریک از این دو خبر متعارض عمل کنید، چه به موافق با اصل و چه به مخالف با اصل. کذلک ادلّۀ اعتبار اصول مثل: لا تنقض الیقین بالشّکّ هم می گوید: باید که رعایت اصل را بکنید. فی المثل: دو روایت داریم که متکافئین هستند، لکن یکی از این دو روایت موافق با استصحاب است. دلیل اعتبار استصحاب یعنی لا تنقض الیقین بالشک می گوید: باید به خبر موافق استصحاب عمل کنید. به عبارت دیگر: تا زمانی که شما یقین به حالت سابقه نداری، برطبق قاعدۀ لا تنقض باید به خبر موافق با استصحاب عمل کنید.

*جناب شیخ قبل از پاسخ به توهم سید مجاهد جهت یادآوری بفرمائید تخییر بر چند قسم است؟

- بر دو قسم است: 1 - تخییر عقلی 2 - تخییر شرعی

- هریک از این دو قسم نیز خود بر دو قسم است: یا ظاهری است، یا واقعی

- پس: تخییر بر چهار قسم است

1 - تخییر عقلی ظاهری 2 - تخییر عقلی واقعی 3 - تخییر شرعی ظاهری 4 - تخییر شرعی واقعی

*انما الکلام در چیست؟