متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 395

3 - شما که می گوئید اگر خبرین متعارضین داشته باشیم که یکی از آن دو موافق با اصل باشد حتما باید به آن موافق با اصل عمل نمود ما برای نمونه دو روایت متعارض برای شما می آوریم که یکی از این دو روایت موافق با اصل است ولی در عین حال امام علیه السّلام در رابطۀ با این دو روایت می فرماید: اذن فتخیّر.

* یکی مکاتبۀ عبد اللّه بن محمد است با امام علیه السّلام به اینکه: شخص مسافری به هنگام نماز صبح در محمل خود نشسته است:

- یک روایت می گوید: باید پیاده شده و روی زمین به استقرار نماز بخواند.

- روایت دیگر می گوید: لازم نیست که پیاده شود بلکه در همان محمل هم می تواند نماز بخواند.

- چه باید کرد؟

- حضرت علیه السّلام فرمودند: انت موسّع علیه. یعنی که انت مخیّر. یعنی می توانی برطبق آن روایتی که می گوید باید پیاده شود عمل کرده پیاده شوی و علی الارض نماز بخوانی، می توانی برطبق آن روایت دیگر عمل کرده در محمل نماز بخوانی.

- این در حالی است که یکی از این دو روایت یعنی روایتی که می گوید لازم نیست از محمل پیاده شود، موافق با اصاله البرائه است. چرا؟

زیرا: این شخص نمی داند که آیا استقرار علی الارض شرطیّت در نماز دارد یا نه؟

- یعنی: شک او در شرطیّت این مسأله است، خوب در اینجا پای اصل برائت به میان می آید.

- و روایت دیگر با اصاله الاحتیاط مطابق است، چراکه بالاخره ذمّۀ این شخص مشغول است و اشتغال یقینی هم برائت یقینیّه می خواهد.

- خوب در عین حال امام علیه السّلام در اینجا می فرماید که اذن فتخیّر.

* یکی هم مکاتبۀ حمیری است با امام عصر (عج) که در احتجاج طبرسی روایت شده است به اینکه:

- در برخی از روایات دارد که در نماز از هر حالی که به حال دیگر منتقل می شوی باید که تکبیر بگوئی.

- در برخی از روایات دارد که پس از تشهد و به هنگام بلند شدن باید بحول اللّه... بگوئی.

- چه باید کرد؟ حضرت فرمودند: و انت موسّع علیه.

*جناب شیخ حاصل و خلاصۀ ادلّه ای که سید مجاهد در تقدیم خبر موافق با اصل بر خبر مخالف با

اصل می آورد چیست؟

1 - یکی اینستکه: شما به هریک از دو خبر موافق با اصل و یا مخالف با اصل بخواهید عمل کنید باید که آیۀ نبأ را تخصیص بزنید. چرا؟