متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 402

المثل: شما می توانید موافقت قطعیه کرده، هم ظهر بخوانید هم جمعه، چنانکه می توانید مخالفت قطعیّه کرده نه ظهر بخوانید و نه جمعه.

- این در حالی است که در شکّ در تکلیف مثل شک در وجوب و یا حرمت دفن میّت کافر امکان ندارد که شما مخالفت قطعیّه بکنی. چرا؟

- بخاطر اینکه شما یا فاعل هستید یا تارک و لذا اگر انجام بدهید احتمال موافقت دارد و در صورتی هم که ترک کنید باز احتمال موافقت دارد.

*انما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: شکّ در تکلیف دارای دو فرد است:

1 - شبهۀ وجوبیه و شبهۀ تحریمیّه، یک فرد آن است.

2 - دوران بین المحذورین هم یک فرد آن است.

*اگر ما علم اجمالی داشته باشیم به اینکه دفن میّت کافر یا واجب است یا حرام آیا بخاطر داشتن

این علم اجمالی نمی توانیم بگوئیم که شک ما در اینجا شک در مکلّف به است؟

- خیر، چونکه شک شما در اینجا هیچیک از سه ویژگی مذکور را ندارد.

*جناب شیخ تا به اینجا سه مطلب را مورد بررسی قرار دادیم:

1 - شبهۀ تحریمیّۀ فقط را خواندیم، آنجا که یک روایت می گفت ثمن العذره سحت، روایت دیگر می گفت لا بأس ببیع العذره و لذا شک ما در جنس تکلیف بود.

که گفته شد حاظر مقدم بر مبیح است.

2 - شبهۀ وجوبیّه فقط را هم خواندیم، که یک روایت می گفت اغتسل للجمعه، روایت دیگر می گفت ینبغی غسل الجمعه، که باز شک ما در نوع تکلیف بود.

- که گفتند ناقل مقدّم بر مقرر است.

3 - دوران الامر بین الوجوب و الحرمه را هم که منشاء تعارض در آن تعارضی خبرین بود خواندیم و گفته شد که حکم آن تخییر است.

*امّا در این دوران امر بین دو محذور برخی معتقد بودند که باید جانب حرمت را بر جانب وجوب

ترجیح داد، بطور خلاصه بفرمائید ادلّۀ این حضرات بر این ترجیح و تقدیم چیست؟

* یک دلیل آنها این روایت است که اجتناب السّیّئات اولی من ارتکاب الحساب، یعنی خودت را از معصیت دور کنی بهتر است از اینکه حسنه را انجام دهی.

* دلیل دیگرشان از علاّمه است مبنی بر اینکه: دفع المفسده اولی من جلب المنفعه.

* دلیل دیگرشان این است که امتثال حرام راحت تر از امتثال واجب است چرا که امتثال واجب قصد