متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 407

خبرین و اجماعین که تعبّدا حجّت هستند، جاری می شود.

*چرا در اجماعین متعارضین مثل خبرین متعارضین اعمال ترجیح می شود؟

- زیرا بنابر قول مشهور چون اجماع کاشف از قول معصوم است و قول معصوم تعبّدا حجّت است، مناط اعتبار و حجّیت آن هم تعبّد است و نه ظنّ شخصی.

- در نتیجه اجماعین پس از تعارض باقی می مانند، و لذا یکی را بر دیگری ترجیح می دهیم.

*انما الکلام در چیست؟

- در اینستکه: تمام آن ترجیحاتی که در رابطۀ با خبرین مورد بحث واقع می شود در رابطۀ با اجماع هم واقع می شود، از جمله:

1 - یکی از مرجّحات خبرین ترجیح دلالی بود که فی المثل:

- یک خبر عام می گوید اکرم العلماء، یعنی که تمام علماء واجب الاکرام اند چه عادل چه فاسق.

- یک خبر خاص وارد شده می گوید: لا تکرم العالم الفاسق، یعنی که عالم فاسق را اکرام نکن.

- در اینجا خاص را بر عام مقدم کرده و عام را تخصیص می زنیم.

- نکته: خاص بر دو نوع است: 1 - گاهی ظاهر است. مثل لا تکرم العالم الفاسق.

2 - گاهی نصّ است، مصل: یحرم اکرام العالم الفاسق.

- حال: همین اعمال ترجیح را در اجماع نیز اجراء می کنیم، فی المثل:

- یک اجماع قائم شده بر وجوب اکرام علماء که همه علماء باشد.

- بعد یک اجماع دیگر وارد می شود بر اینکه عالم فاسق را اکرام نکن.

- در اینجا باید که اجماع دوّم را مقدم کنیم بر آن اجماع اوّلی و بگوئیم که مراد از آن اجماع اوّل وجوب اکرام علمای عدول است.

2 - یکی دیگر از مرجّحات خبرین، ترجیح از حیث صدور یا از حیث جهت صدور بود:

- ترجیح صدوری مثل آنجا که دو خبر باشد که راوی یکی اعدل از راوی آن دیگری باشد، که روایت اعدل را بر عادل ترجیح می دهیم.

* در اینجا نیز دو اجماع داریم که ناقل یکی از آن دو اجماع اعدل از دیگری است، خوب اعدل را بر عادل مقدّم می کنیم، چرا که اعدلیت از مرجّحات منصوصه است.

- و امّا ترجیح جهت صدوری، مثل اینکه یکی از دو خبر موافق عامه باشد و خبر دیگر مخالف عامه.

که خبر مخالف عامه را مقدم می کنیم بر خبر موافق عامه.

* در اینجا نیز دو اجماع قائم شده است که یکی دلالت بر وجوب و دیگری دلالت بر حرمت دارد.

- آنکه واجب است، وجوبش موافق با مذهب عامه است و آن دیگری حرمتش، مخالف مذهب عامه