متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 5

شیء، که مفهومش اینستکه:

- فاذا لم یبلغ الماء قدر کرّ یتنجّس بالملاقات.

- حال این مفهوم خاص با آن منطوق عام تعارض می کنند بفرمائید که در اینگونه موارد کدام مقدّم است، آیا مفهوم را باید مقدّم داشت و یا منطوق را؟

- البته منطوق و مفهوم متعارضان:

1 - گاهی متباینان اند 2 - گاهی عموم و خصوص من وجه اند 3 - گاهی عام و خاص مطلق اند.

- امّا آن صورتی که مراد شیخنا است و برای آن مثال آورده شد و محل سؤال است به این شکل است که:

- گاهی منطوق اخص مطلق است و مفهوم اعمّ مطلق، و گاهی بالعکس یعنی که مفهوم اخصّ مطلق است و منطوق اعمّ مطلق، چه باید کرد؟

* برخی جانب عام را ترجیح داده اند. چرا؟

- به لحاظ اینکه عام منطوقی است و خاص مفهومی و منطوقی اقوی است، و یقدّم القوی علی الضّعیف.

* برخی جانب مفهوم را ترجیح داده اند؟ چرا؟

- به لحاظ اینکه مفهوم، اخص مطلق است و خاص اقوای از عام است و یقدّم القویّ علی الضعیف.

* برخی گفته اند که هریک از عام منطوقی و خاص مفهومی دارای جهت قوّت و جهت ضعفی است.

فی المثل: عام از حیث عمومیّت اضعف و از حیث منطوقی بودن اقوی است و مفهوم بالعکس آن است و لذا از باب جمع بینهما مفهوم خاص را مقدّم می داریم، چرا که الجمع مهما امکن اولی من الطرح.

* برخی هم می گویند ما کاری به این جهات نداریم بلکه از آنجا که خاص قرینۀ بر عام است مقدّم می شود چونکه یقدّم القرینه علی ذی القرینه و لو اضعف باشد و هکذا نظرات مختلف دیگر.

*در تبیین مطلب مورد بحث بفرمائید که:

1 - مثلا: در دوران بین التّخصیص و النّسخ کدام یک مقدّم است، تخصیص و یا نسخ؟

فی المثل: عامّی وارد شده است و سپس خاصّی که ما نمی دانیم که قبل از زمان حاجت صادر شده است تا معیّنا مخصّص باشد یا که پس از حاجت صادر شده است تا که معیّنا ناسخ باشد و لذا هر دو محتمل است، بفرمائید کدام رجحان دارد؟

* نوعا فرموده اند که تخصیص مقدّم است، که دلائل آن در مسألۀ اولی خواهد آمد.

2 - و یا مثلا: در دوران بین تخصیص عام و یا تقیید مطلق، کدام مقدّم است؟

فی المثل: فرض کنید یک عامی با یک مطلقی تعارض کرده است، مثلا عام می گوید: اکرم العلماء