متن،ترجمه و شرح کامل رسائل شیخ انصاری به روش پرسش و پاسخ جلد 15 صفحه 50

- پس: باز هم ظهور مجازی در اینجا مقدّم شد، همانطور که این امر ظنّی مقدّم می شود بر ظهور لفظ مقرون به آن یعنی در عداد چند امر که بدان ها امر کرده است، از جمله فرموده: اغتسل للجمعه، و سایر امرها ندبی هستند.

- حال این یکی امر هم که در ضمن آنهاست به قرینۀ وحدت سیاق حمل بر استحباب کنند.

- البته، گاهی هم ظهور وضعی اقوی است و ظهور مجازی اضعف، در چنین صورتی ظهور در معنای حقیقی مقدّم می شود، فی المثل:

* در یکجا فرموده: اغتسل للجمعه، که ظهور در وجوب دارد.

* در جای دیگر فرموده: ینبغی غسل الجمعه، که ظهور در استحباب دارد و لکن ظهور اغتسل در وجوب از ظهور ینبغی در ندب قوی تر است و لذا حمل بر که مجاز باشد نمی شود.

- در اینجا فرقی نمی کند که ظهور حقیقی و مجازی مربوط به یک لفظ باشد یا دو خطاب.

- در نتیجه: عنوان حقیقت و مجاز بودن موضوعیّتی ندارد تا که ما بگوئیم: ظهور حقیقی بما انّه حقیقی نسبت به ظهور مجازی بما هو مجازی مقدّم است، خیر، بلکه گاهی مساوی شدند، گاهی ظهور در معنای حقیقتی قویتر شد و گاهی ظهور در معنای مجاز و هرکدام که اظهر و اقوی بود همان مقدّم شد.

- پس: عنوان اظهریّت و ظاهریّت ملاک است و نه عنوان حقیقی بودن و مجازی بودن.

نکته: آنچه که از ظاهر تعبیر مشهور به ترجیح حقیقت بر مجاز فهمیدیم این بود که گفته آمد و رد شد.

*مراد شیخ از و ان ارادوا به معنی اخر فلا بدّ من التأمّل فیه چیست؟

اینستکه: اگر غیر از مطالب مذکور، مطلب دیگری مراد مشهور است باید بیان کنند تا بتوان از آن تصوّری داشته، بتوانیم تصدیق کنیم یا نه.

*مراد از هذا بعض الکلام فی تعارض النّوعین المختلفین من الظهور چیست؟

اینستکه: آنچه گفته شد شمّه ای بود از بیان مرجّحات نوعیّۀ اظهر بر ظاهر در ضمن شش مسأله.

- البته مسائل دیگری نیز وجود دارد که تحت عنوان تعارض احوال در کتب مطوّله آمده است که در اینجا به فهرست آن مطالب اشاره می شود و لذا کسانی که به دنبال آن مسائل هستند می توانند به کتاب مفاتیح الاصول مرحوم طباطبائی و بدایع الافکار مرحوم رشتی مراجعه کنند.

7 - در دوران امر بین مجاز و اشتراک لفظی کدام مقدّم است؟

8 - در دوران امر بین مجاز و نقل کدام مقدّم است؟

9 - در دوران امر بین مجازیّت و اشتراک معنوی کدام مقدّم است؟

10 - در دوران امر بین اشتراک لفظی و معنوی کدام مقدّم است؟